चलनी नोटांवर महात्मा गांधीजींचा फोटो बदलता येईल का? जाणून घ्या नेमकी प्रक्रिया...

चलनी नोटा

पाकिटांपासून ते बँक तिजोरीपर्यंत, प्रत्येक भारतीयाला लगेच ओळखता येणारी प्रतिमा म्हणजे चलनी नोटांवर महात्मा गांधींचे चित्र.

प्रतिमा

गेल्या काही वर्षांत, ही प्रतिमा बदलता येईल का, असा प्रश्न आणि वाद वारंवार उपस्थित झाला आहे. जर असेल तर निर्णय घेण्याचा अधिकार कोणाकडे आहे?

भारत सरकार

तांत्रिकदृष्ट्या, महात्मा गांधींचे चित्र भारतीय चलनी नोटांमधून काढून टाकता येते. भारत सरकार किंवा रिझर्व्ह बँकेकडे तसे करण्याची कोणतीही योजना किंवा प्रस्ताव नाही.

पुनर्रचना

आरबीआयने वारंवार स्पष्ट केले आहे की, चित्रात बदल करण्याचा कोणताही पुनर्रचना सध्या विचाराधीन नाही.

एपीजे अब्दुल कलाम

वेळोवेळी, भारतीय नोटांवर रवींद्रनाथ टागोर आणि एपीजे अब्दुल कलाम सारख्या व्यक्ती किंवा धार्मिक आणि सांस्कृतिक प्रतीकांचा समावेश करण्याची मागणी होत आहे.

कायदेशीर चौकट

जरी या सूचना अनेकदा लोकांचे लक्ष वेधून घेतात, तरी त्या केवळ मतेच राहतात. भारतीय चलन नियंत्रित करणारी कायदेशीर चौकट १९३४ च्या आरबीआय कायद्यात स्पष्टपणे नमूद केलेली आहे.

रिझर्व्ह बँक

या कायद्याच्या कलम २२ अंतर्गत, देशात नोटा जारी करण्याचा एकमेव अधिकार रिझर्व्ह बँकेला आहे. याचा अर्थ असा की चलनी नोटांवर काय दिसेल हे इतर कोणतीही संस्था स्वतंत्रपणे ठरवू शकत नाही.

आरबीआय

जर चलनात कोणतेही बदल करायचे असतील तर ती प्रक्रिया आरबीआयमध्ये सुरू होते. आरबीआयचे केंद्रीय मंडळ प्रथम सुरक्षा, छपाईची व्यवहार्यता, खर्च आणि सार्वजनिक स्वीकारार्हता यासारख्या घटकांचा विचार करून प्रस्ताव विकसित करते.

कलम

अंतिम निर्णय घेण्याचा अधिकार आरबीआयकडे नाही. आरबीआय कायद्याच्या कलम २५ अंतर्गत, नोटांची रचना, स्वरूप आणि साहित्य केंद्र सरकारकडून मंजूर केले जाणे आवश्यक आहे.

शिफारशी

याचा अर्थ असा की सरकार आरबीआयच्या शिफारशी आणि तांत्रिक मूल्यांकनाच्या आधारे अंतिम निर्णय घेते.

भारतात मोटार टॅक्सी सेवा कुणी आणि कधी आणली? पहिल्यांदा कोणत्या शहरात सुरुवात झाली?