विमानाला वयोमर्यादा असते का? विमानाची 'रिटायरमेंट' वर्षांवर नाही, तर 'या' गोष्टीवर ठरते!

विमानाची वयोमर्यादा

तुम्ही कधी एकले आहे का विमानला वयोमर्यादा असते? काय आहे या मागचे सत्य जाणून घ्या.

प्रेसरायझेशन सायकल्स

विमानाचे आयुष्य मोजण्याचे हे सर्वात महत्त्वाचे एकक आहे. जेव्हा विमान हवेत उडते, तेव्हा केबिनमधील हवेचा दाब नियंत्रित केला जातो आणि जमिनीवर उतरताना तो पुन्हा सामान्य केला जातो. या एका प्रक्रियेला एक 'सायकल' म्हणतात. प्रत्येक विमानासाठी ठराविक सायकल्सची मर्यादा असते.

धातूचा थकवा

प्रत्येक उड्डाणावेळी विमानाचे शरीर (Fuselage) फुगते आणि जमिनीवर आल्यावर आकुंचन पावते. यामुळे विमानाचा धातू कमकुवत होतो, ज्याला 'मेटल फॅटीग' म्हणतात. ठराविक सायकल्सनंतर धातूला सूक्ष्म तडे जाण्याची भीती असते.

सरासरी वयोमर्यादा

व्यावसायिक विमानांची रचना साधारणपणे २० ते ३० वर्षे सेवा देण्यासाठी केलेली असते. मात्र, जर विमानाचा वापर जास्त झाला असेल, तर ते याआधीही निवृत्त केले जाऊ शकते.

फ्लाइट अवर्स

सायकल्ससोबतच विमान एकूण किती तास हवेत राहिले आहे, हे देखील तपासले जाते. लांब पल्ल्याच्या विमानांसाठी 'फ्लाइट अवर्स' महत्त्वाचे असतात, तर कमी अंतराच्या विमानांसाठी 'सायकल्स' महत्त्वाचे ठरतात.

मेंटेनन्सचे प्रकार

विमानाची वेळोवेळी सखोल तपासणी केली जाते. 'D Check' मध्ये तर विमानाचे सुटे भाग करून पुन्हा जोडले जातात. जेव्हा या दुरुस्तीचा खर्च विमानापेक्षा जास्त होतो, तेव्हा ते विमान चालवणे आर्थिकदृष्ट्या तोट्याचे ठरते.

पर्यावरणीय नियम

बदलत्या काळानुसार आवाजाचे प्रदूषण आणि कार्बन उत्सर्जनाचे नियम कडक होतात. जुनी विमाने हे नियम पाळू शकत नाहीत, त्यामुळे त्यांना 'रिटायर' व्हावे लागते.

विमानांची स्मशानभूमी

निवृत्त झालेली विमाने अशा ठिकाणी नेली जातात जिथे हवा कोरडी असते (उदा. अमेरिकेतील ॲरिझोना वाळवंट). तिथे विमानाचे सुटे भाग काढून विकले जातात आणि सांगाडा भंगारात काढला जातो.

अपवादात्मक स्थिती

काही विमाने योग्य देखभालीमुळे ४०-५० वर्षेही सेवा देऊ शकतात. लष्करी विमाने किंवा ऐतिहासिक विमाने विशेष काळजी घेऊन जास्त काळ वापरली जातात.

भारतीय लष्कराच्या वाहनांवर तारे का असतात? त्याचा अर्थ काय असतो? जाणून घ्या...