इराणच्या राजाने शिवरायांचे कौतुक करत औरंगजेबाचा केला होता अपमान

Sandip Kapde

पार्श्वभूमी

इ.स. १६६३ च्या सुमारास मराठ्यांच्या वाढत्या सामर्थ्यामुळे मुघल बादशाह औरंगजेब अडचणीत आला होता आणि याच पार्श्वभूमीवर इराणच्या शाहाने त्याला एक टोमणेखोर पत्र पाठवल्याचा उल्लेख इतिहासग्रंथांत आढळतो.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

बंड

त्या पत्रात भारतातील अनेक जमीनदार बंड करत आहेत कारण त्यांचा शासक कमकुवत आणि अकार्यक्षम आहे, असा उल्लेख केला गेला होता.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

शिवा

पत्रात “शिवा” असा उल्लेख करून छत्रपती शिवाजी महाराजांचा संदर्भ देत त्यांच्या धाडसी कारवायांमुळे मुघल सत्ता हादरली असल्याचे म्हटले गेले.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

उदय

दीर्घकाळ अज्ञात असलेले शिवाजी महाराज आता डोंगराच्या शिखरासारखे उभे राहिले असून त्यांनी अनेक किल्ले जिंकले, असे त्या पत्रात नमूद होते.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

पराभव

मुघल सैन्याचे अनेक सैनिक मारले गेले किंवा कैद झाले आणि त्यामुळे औरंगजेबाची सत्ता डळमळीत होत असल्याचेही त्यात म्हटले होते.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

ताबा

शिवाजी महाराजांनी अनेक प्रदेशांवर ताबा मिळवला आणि मुघलांच्या शहरांवर व बंदरांवर धडक कारवाया केल्याचा उल्लेख करण्यात आला.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

टिप्पणी

औरंगजेब स्वतःला ‘आलमगीर’ म्हणजे जग जिंकणारा म्हणवतो, पण प्रत्यक्षात त्याने फक्त आपल्या वडिलांना पराभूत केले, अशी उपरोधिक टिप्पणी पत्रात होती.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

आरोप

भावांची हत्या करून सत्तेवर आलेल्या औरंगजेबाने राजधर्म आणि न्यायाची परंपरा सोडली, असेही त्यात म्हटले गेले.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

अपयश

पुरुषार्थ लागणाऱ्या अनेक कामांत औरंगजेब अपयशी ठरला आणि बंडखोरांना आवर घालण्याची ताकद त्याच्यात नाही, असा आरोप करण्यात आला.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

अडचण

सैन्याचा पराभव, पैसा आणि साधनसामग्रीची कमतरता यामुळे औरंगजेब असहाय झाल्याचे पत्रात नमूद केले होते.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

मदत

इराणच्या शाहाने आपल्या पूर्वजांनी जगातील अनेक राजांना आश्रय दिला असल्याचे सांगत, गरज पडल्यास मदतीसाठी भारतात येऊ शकतो, असेही म्हटले.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

संदेश

या पत्रातून शिवाजी महाराजांच्या पराक्रमामुळे मुघल साम्राज्य हादरले होते आणि त्याची चर्चा दूरच्या देशांतही होत होती, असा अर्थ इतिहासकार काढतात.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

संदर्भ -

इतिहासकार जदुनाथ सरकार यांच्या A History of Aurangzeb (Vol. III) आणि अब्राहम एराली यांच्या Last Spring: The Lives and Times of the Great Mughals या पुस्तकांत या संदर्भाचा उल्लेख आढळतो.

Iran Shah’s Letter Mocking Aurangzeb Over Shivaji Maharaj

|

esakal

गॅस, पेट्रोल नव्हते... छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात इंधन काय होते? 

Fuel in Shivaji Maharaj’s Era: What Did People Use?

|

esakal

येथे क्लिक करा