Mansi Khambe
तुम्ही तुमच्या आजूबाजूला उड्डाणपूल पाहिले असतील. त्यावरूनही गेला असाल, पण तुम्हाला माहिती आहे का की या उड्डाणपुलाच्या बांधकामाची पहिली रचना कोणी केली?
एक प्रसिद्ध नगररचनाकार आणि अभियंता होते. त्यांचे नाव शिरीष पटेल आहे. शिरीष पटेल यांचे वयाच्या ९२ व्या वर्षी कर्करोगाने निधन झाले.
मुंबईतील केम्प्स कॉर्नर येथे भारतातील पहिल्या उड्डाणपुलाची रचना पटेल यांनी केली. त्यांच्या योगदानाने केवळ मुंबईच नव्हे तर नवी मुंबई आणि इतर शहरी प्रकल्पांच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
नवी मुंबईच्या विकासाची संकल्पना मांडणाऱ्या पहिल्या लोकांपैकी पटेल हे एक होते. १९६० आणि १९७० च्या दशकात त्यांनी या आदर्श शहराचे नियोजन आणि बांधकाम करण्यासाठी राज्य सरकारसोबत जवळून काम केले.
मुंबईचा वाढता भार कमी करणे आणि समतापूर्ण शहरी विकास सुनिश्चित करणे हे त्यांचे ध्येय होते. पटेल मुंबईच्या सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारशाचे जतन करण्यासाठी वचनबद्ध होते.
त्यांनी मोकळ्या जागांचे आणि पर्यावरणीय शाश्वततेचे महत्त्व अधोरेखित केले. मुंबईच्या वारसा आणि पायाभूत सुविधांशी संबंधित अनेक महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर त्यांनी अथक परिश्रम घेतले.
प्रसिद्ध संवर्धन वास्तुविशारद पंकज जोशी यांच्या मते, पटेल यांचा निवासी प्रकल्पांसाठी समानता आणि शाश्वतता सुनिश्चित करण्यावर खोलवर विश्वास होता.
महाराष्ट्रातील सर्वात मोठ्या धरणांपैकी एक असलेल्या कोयना धरणाच्या बांधकामात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली.
पटेल या समितीचा भाग होते आणि त्यांनी पायाभूत सुविधांच्या विकासापेक्षा वारसा संवर्धनाला प्राधान्य दिले.
त्यांनी शहर आणि औद्योगिक विकास महामंडळ (सिडको) चे मुख्य नियोजक म्हणून काम केले आणि गृहनिर्माण विकास आणि वित्त महामंडळ (एचडीएफसी) चे संस्थापक सदस्य देखील होते.
१९३२ मध्ये जन्मलेल्या शिरीष पटेल यांनी त्यांचे सुरुवातीचे आयुष्य कराचीमध्ये घालवले. त्यांचे वडील भाईलाल पटेल हे कराचीचे पहिले भारतीय महानगरपालिका आयुक्त होते.
नंतर त्यांचे कुटुंब मुंबईत स्थलांतरित झाले. पटेल यांनी केंब्रिज विद्यापीठातून शिक्षण पूर्ण केले आणि शहरी नियोजन आणि विकास क्षेत्रात असाधारण योगदान दिले.
पटेल यांनी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या मुंबईतील मलबार हिल जलाशय पाडण्याच्या योजनेला उघडपणे विरोध केला. त्यांच्या चिकाटी आणि जनतेच्या पाठिंब्यामुळे ही योजना मागे घेण्यात आली.