इराणचा सर्वोच्च नेता कसा निवडला जातो? धार्मिक पॉलिटिकल सिद्धांत काय आहे? जाणून घ्या...

अयातुल्ला अली खमेनी

इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खमेनी यांच्या मृत्यूनंतर इराणने त्यांचे मोठे पुत्र मोज्तबा खमेनी यांना त्यांचे नवे सर्वोच्च नेते म्हणून घोषित केले.

विलायत-ए-फकीह

इराणची शासन व्यवस्था विलायत-ए-फकीह म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या धार्मिक-राजकीय तत्त्वावर आधारित आहे. या प्रणालीनुसार, सर्वोच्च नेत्याकडे राष्ट्रपती आणि संसदेपेक्षा वरचे सर्वोच्च अधिकार असतात.

शक्तिशाली व्यक्ती

हे पद लष्कर, न्यायपालिका, गुप्तचर संस्था आणि प्रमुख राष्ट्रीय धोरणांवर नियंत्रण ठेवते. इराणमधील सर्वोच्च नेते हे सर्वात शक्तिशाली व्यक्ती आहेत.

इराण

राष्ट्रीय सुरक्षा, परराष्ट्र धोरण आणि धार्मिक बाबींवर त्यांचा अंतिम निर्णय असतो. १९७९ च्या इस्लामिक क्रांतीनंतर, जेव्हा इराण इस्लामिक प्रजासत्ताक बनला, तेव्हा ही व्यवस्था स्थापन झाली.

निवड

राष्ट्रपतींची निवड सार्वजनिक मतांनी केली जाते.परंतु सर्वोच्च नेत्याची निवड संवैधानिक धार्मिक प्रक्रियेद्वारे केली जाते.

तज्ञांची सभा

नेता राजीनामा देत नाही, अक्षम होत नाही किंवा मरण पावत नाही तोपर्यंत हे पद सामान्यतः आयुष्यभर असते. सर्वोच्च नेत्याची निवड करण्यासाठी जबाबदार प्राथमिक अधिकारी म्हणजे तज्ञांची सभा.

धर्मगुरूंची निवड

ही ८८ वरिष्ठ इस्लामिक धर्मगुरूंची परिषद आहे. दर आठ वर्षांनी या धर्मगुरूंची निवड इराणी नागरिकांकडून केली जाते. यामुळे ही संस्था धार्मिक आणि अप्रत्यक्षपणे लोकशाही बनते.

कलम १११

इराणच्या संविधानाच्या कलम १११ अंतर्गत, सर्वोच्च नेत्याच्या मृत्यूनंतर किंवा काढून टाकल्यानंतर लगेचच तज्ञांची सभा बोलावली जाते. त्याची प्राथमिक जबाबदारी सक्षम उत्तराधिकारी ओळखणे, मूल्यांकन करणे आणि नियुक्त करणे आहे.

तात्पुरती नेतृत्व परिषद

जर सर्वोच्च नेत्याने त्यांची कर्तव्ये पार पाडली नाहीत, तर परिषदेला त्यांना काढून टाकण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. तज्ज्ञांची सभा औपचारिकपणे नवीन सर्वोच्च नेत्याची निवड करेपर्यंत, इराणच्या संविधानानुसार, एक तात्पुरती नेतृत्व परिषद देशाचे कामकाज सांभाळते.

वरिष्ठ शिया धर्मगुरू

या परिषदेत सामान्यतः तीन प्रमुख अधिकारी असतात: इराणचे राष्ट्रपती, न्यायपालिकेचे प्रमुख आणि पालक परिषदेचे एक वरिष्ठ सदस्य. इराणच्या संविधानानुसार, सर्वोच्च नेते हा एक वरिष्ठ शिया धर्मगुरू असावा.

मुज्ताहिद

ज्याला मुज्ताहिद असेही म्हणतात. या व्यक्तीकडे इस्लामिक कायद्याचे सखोल ज्ञान, मजबूत नेतृत्व कौशल्ये आणि देशाला राजकीय आणि धार्मिकदृष्ट्या मार्गदर्शन करण्याची क्षमता असणे आवश्यक आहे.

विश्वासार्हता

या धार्मिक पात्रतेव्यतिरिक्त, उमेदवारांनी राजकीय बुद्धिमत्ता, प्रशासकीय क्षमता आणि सार्वजनिक विश्वासार्हता प्रदर्शित करणे आवश्यक आहे.

भारत इराणकडून काय खरेदी करतो? युद्धामुळे कोणत्या वस्तू महाग होतील? वाचा...