कोल्हापूरचं गोकुळ, मुंबईला दूध पुरवण्यासाठी झालेली सुरुवात; इतिहास माहितीय का?

ऐतिहासिक सुरुवात

१६ मार्च १९६३ रोजी कोल्हापूरमध्ये दूध संघाची स्थापना झाली. यामागे आनंदराव पाटील चुयेकर आणि एन. टी. सरनाईक यांचा मोठा पुढाकार होता.

ऑपरेशन फ्लडचा प्रभाव

यशवंतराव चव्हाण मुख्यमंत्री असताना ग्रामीण भागातून मुंबईला दूध पुरवठा वाढवण्यासाठी ‘ऑपरेशन फ्लड’ अंतर्गत या प्रकल्पाची सुरुवात झाली.

सुरुवातीची अवस्था

त्या काळात फक्त २२ संस्था होत्या आणि दररोज केवळ ७०० लिटर दूध संकलन होत असे.

आजचा प्रचंड विस्तार

आज गोकुळमध्ये दररोज १७ लाख लिटरहून अधिक दूध संकलन केले जाते, ज्यामुळे तो पश्चिम महाराष्ट्रातील महत्त्वाचा संघ बनला आहे.

शेतकऱ्यांना थेट फायदा

संघाच्या उत्पन्नातील बहुतांश रक्कम थेट शेतकऱ्यांना दिली जाते, तर २५ टक्क्यांपेक्षा कमी रक्कम ही खर्चासाठी वापरली जाते.

नियमित पेमेंट

गोकुळमध्ये दर १० दिवसांनी दूध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या खात्यात पैसे जमा केले जातात.

आधुनिक सुविधा

सुमारे ७ लाख लिटर क्षमतेचे शितकेंद्र, पशुखाद्य कारखाना तसेच तूप, पनीर, श्रीखंड, बटर, लस्सी, ताक, पेढा यांसारखी विविध उत्पादने उपलब्ध आहेत.

आर्थिक कामगिरी

आजपर्यंत कोट्यवधी रुपयांचे दूध बिल शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा केले गेले असून, ‘गोकुळ’ने विश्वासार्ह संस्थेची परंपरा कायम ठेवली आहे.

स्वताची शीतकेंद्र

सध्या गोकुळकडे दररोज १७ लाख लिटर क्षमतेचा अत्याधुनिक डेअरी प्लांट आहे. तसेच ४ शीतकरण केंद्रे आहेत. याशिवाय नवी मुंबई येथे आधुनिक पॅकिंग युनिट देखील आहे.

गावातल्या विहिरी आटल्यात जमा; पण ७०० वर्ष जुन्या रहस्यमयी विहिरीला अजूनही पाणी