Lotus National Flower : भारतासह 'या' देशांनी कमळाला दिलाय राष्ट्रीय फुलाचा मान; जगभरात 'कमळ' पवित्र का आहे?

'या' देशांनी कमळाला दिला राष्ट्रीय फुलाचा मान

कमळ हे भारताचे राष्ट्रीय फूल आहे, हे जवळजवळ प्रत्येक भारतीयाला माहीत आहे. मात्र, भारताव्यतिरिक्त जगातील अनेक देशांनीही कमळाला राष्ट्रीय फुलाचा दर्जा दिला आहे, ही बाब अनेकांना आश्चर्यचकित करणारी आहे.

कमळ का ठरले जगभर पवित्रतेचे प्रतीक?

विविध देशांच्या संस्कृती, धर्म आणि परंपरांमध्ये कमळ हे केवळ एक सुंदर फूल नसून ते पवित्रता, सौंदर्य, संघर्षावर मात आणि अध्यात्मिक उन्नतीचे प्रतीक मानले जाते. चला तर जाणून घेऊया, कोणकोणत्या देशांमध्ये कमळाला विशेष महत्त्व आहे.

भारत

भारतामध्ये कमळाला राष्ट्रीय फूल म्हणून मान्यता देण्यात आली आहे, कारण ते चिखलात उगवूनही स्वच्छ, सुंदर आणि निर्मळ राहते. भारतीय तत्त्वज्ञानात कमळ हे सत्य, ज्ञान, अलिप्तता आणि अध्यात्माचे प्रतीक मानले जाते. धार्मिक श्रद्धांनुसार देवी लक्ष्मी कमळावर विराजमान आहेत, तसेच भगवान विष्णूच्या नाभीतून कमळ उत्पन्न झाल्याची कथा आहे.

व्हिएतनाम

कमळ हे व्हिएतनामचेही राष्ट्रीय फूल आहे. तेथे कमळाला कठीण परिस्थितीतही पवित्रता, सौंदर्य आणि चिकाटीचे प्रतीक मानले जाते. व्हिएतनामी संस्कृतीत मंदिरे, साहित्य, चित्रकला आणि दैनंदिन जीवनात कमळाचे स्थान विशेष आहे. “खरे सौंदर्य चिखलातून उमलणाऱ्या कमळात असते,” अशी एक लोकप्रिय म्हणही तेथे प्रचलित आहे.

श्रीलंका

श्रीलंकेचे राष्ट्रीय फूल निळे कमळ आहे. बौद्ध धर्मात कमळ हे शुद्धता, करुणा आणि ज्ञानाचे प्रतीक मानले जाते. भगवान बुद्धांना अनेकदा कमळावर बसलेले दाखवले जाते, ज्याचा अर्थ असा की जगातील अशुद्धतेत राहूनही आत्मिक शुद्धता जपता येते.

प्राचीन इजिप्त

प्राचीन इजिप्तमध्ये कमळाला राष्ट्रीय फुलाचा मान होता. नाईल नदीत उगवणारे निळे कमळ सूर्य, जीवन आणि पुनर्जन्माचे प्रतीक मानले जात असे. कमळ सकाळी फुलते आणि रात्री मिटते, त्यामुळे ते सूर्याच्या चक्राशी जोडले गेले होते. आजही प्राचीन इजिप्शियन कला, शिल्पकला आणि वास्तुकलेत कमळाच्या नक्षी आढळतात.

बांगलादेश

बांगलादेशचे राष्ट्रीय फूल ‘शापला’ (Water Lily) म्हणजेच जलकमळ आहे, जे कमळाच्या कुटुंबातीलच एक फूल आहे. हे फूल देशातील नद्या, तलाव आणि जलाशयांमध्ये मोठ्या प्रमाणात आढळते. शापला हे बांगलादेशच्या नैसर्गिक सौंदर्याचे, जलसंस्कृतीचे आणि राष्ट्रीय ओळखीचे प्रतीक मानले जाते.

कमळ प्रत्येक संस्कृतीत का खास आहे?

कमळाचे सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्म म्हणजे ते घाणेरड्या पाण्यात आणि चिखलात वाढूनही निर्मळ, सुगंधी आणि सुंदर राहते. यामुळेच जगभरातील अनेक संस्कृतींमध्ये कमळ हे संघर्षावर मात, आत्मशुद्धी, सकारात्मक दृष्टीकोन आणि आशेचे प्रतीक ठरले आहे.

महाराष्ट्रातील 'हे' रहस्यमय मंदिर! मूर्तींवर हात फिरवताच उमटतात सप्तसूर; 5000 वर्षांपूर्वीचा काय आहे इतिहास?