संतोष कानडे
बादशहाचा पलंग बहुधा चंदनाचा किंवा शिसवी लाकडाचा असे, ज्याच्या खांबांवर सोन्याचा मुलामा आणि नक्षीकाम केलेले असायचे.
गाद्या आणि उशा या शुद्ध काश्मिरी रेशीम, मखमल आणि बदक किंवा हंसांच्या मऊ पिसांनी भरलेल्या असत.
पलंगाजवळ मौल्यवान जेड (हिरवा दगड), सोने किंवा स्फटिकापासून बनवलेले वाइनचे चषक आणि पाण्याचे सुरईदार भांडे हमखास ठेवलेले असे.
रात्रीच्या विश्रांतीसाठी आणि नशेत धुंद राहण्यासाठी अफू, माजूनच्या गोळ्या आणि सोन्या-चांदीचा नक्षीदार पानाचा डबा ठेवलेला असायचा.
खोलीतील हवा सतत सुवासिक आणि मादक राहावी म्हणून अंबर, कस्तुरी आणि गुलाबाच्या अत्तराने भरलेली भांडी आणि उदबत्ती/धूपदाणी पेटवली जात असे.
झोपेत असताना अचानक होणाऱ्या हल्ल्यापासून स्वसंरक्षणासाठी बादशहा आपल्या उशीखाली किंवा बिछान्याच्या बाजूला हिरेजडित कट्यार ठेवत असे.
पान खाल्ल्यानंतर किंवा अंमली पदार्थांच्या सेवनानंतर थुंकण्यासाठी पलंगाच्या अगदी जवळ नक्षीकाम केलेली चांदीची पीकदाणी ठेवलेली असे.
डास आणि कीटकांना रोखण्यासाठी अत्यंत तलम रेशमी कापडाची किंवा मोत्यांची किनार असलेली मच्छरदाणी पलंगाभोवती सोडलेली असायची.
खोलीचे तापमान आल्हाददायक ठेवण्यासाठी आणि कपड्यांवर शिंपडण्यासाठी गुलाबजल भरलेली नक्षीदार चांदीची झारी जवळ ठेवली जात असे.
रात्रीच्या मंद प्रकाशासाठी सुगंधी तेलाचे किंवा मेणाचे भव्य दिवे आणि झुंबर शयनकक्षात खास लावले जात असत.