संतोष कानडे
मुघल बादशहांच्या जीवनशैलीत काही अशा सवयी होत्या, ज्या आजच्या काळात विचित्र किंवा अस्वस्थ करणाऱ्या वाटतात.
शाही दरबारात मद्यपान, अफू आणि इतर नशेच्या पदार्थांचा वापर काही बादशहांच्या काळात आढळतो.
काही मुघल शासकांना शिकारीचा मोठा छंद होता आणि राजेशाही शिकार हा मनोरंजनाचा महत्त्वाचा भाग मानला जात असे.
प्राण्यांच्या लढती आणि शाही प्राण्यांचे प्रदर्शन हेही राजदरबारातील मनोरंजनाचे प्रकार होते.
शाही मेजवान्यांमध्ये मांसाहारी पदार्थांची मोठी रेलचेल असायची आणि विविध प्रकारचे मांस पदार्थ बनवले जात.
काही बादशहांच्या वैयक्तिक आयुष्याबद्दल दरबारी नोंदी आणि परदेशी प्रवाशांच्या लेखनात ऐषआरामाचे वर्णन आढळते.
शाही हरम ही केवळ लैंगिक जीवनाशी संबंधित जागा नव्हती; तिथे राजघराण्यातील महिला, सेविका आणि इतर कर्मचारीही राहत असत.
मुघल दरबारातील काही मनोरंजनांमध्ये नृत्य, संगीत, मद्यपान आणि मेजवान्यांचा समावेश असे.
मात्र सोशल मीडियावर सांगितल्या जाणाऱ्या अनेक 'घाणेरड्या' किंवा विकृत छंदांच्या कथा ऐतिहासिक पुराव्यांपेक्षा अतिशयोक्ती असू शकतात.