संतोष कानडे
मुघल साम्राज्यातील अनेक बादशहा आणि सरदारांना राजेशाही थाटासोबतच तीव्र मद्यपान आणि अफूचे मोठे व्यसन होते.
मुघल घराण्याचा संस्थापक बाबर याला द्राक्षांच्या वाइनसोबतच 'माजून' या अफू आणि भांगेपासून बनवलेल्या नशायुक्त गोळ्यांचे प्रचंड आकर्षण होते.
'बाबरनामा' या आत्मचरित्रात बाबरने स्वतः माजून खाल्ल्यानंतर दिवसाढवळ्या झोपी जाण्याच्या आणि मेजवान्यांमधील नशेत रंगलेल्या प्रसंगांचे प्रामाणिक वर्णन केले आहे.
बाबरचा नातू बादशहा जहांगीर हा मद्यपानाच्या बाबतीत मुघल इतिहासातील सर्वात टोकाचा बादशहा ठरला.
जहांगीरने स्वतःच्या 'तुझुक-ए-जहांगीरी'मध्ये नमूद केल्यानुसार, तो दिवसाला तब्बल २० पेले तीव्र आसवित मद्य आणि वाइन रिचवत असे.
शरीरावर मद्याचे गंभीर दुष्परिणाम जाणवू लागल्यानंतर वैद्यांच्या सल्ल्याने जहांगीरने मद्याचे प्रमाण थोडे कमी करून त्याऐवजी अफूचे सेवन वाढवले होते.
दरबारात मद्य पिण्यासाठी मौल्यवान जेड दगड, शुद्ध सोने आणि माणिक-मोत्यांनी मढवलेले कलाकुसरीचे शाही पेले वापरले जात असत.
मुघल दरबारातील शाही मेजवान्यांमध्ये रात्रीच्या वेळी संगीत, नृत्यांगना आणि अमर्याद मद्यवितरण असणाऱ्या खास 'वाइन पार्ट्या' नियमित रंगत.
अफू, भांग आणि तीव्र मद्याच्या अतिरेकामुळे मुघल सत्ताधीशांच्या निर्णयक्षमतेवर आणि आरोग्यावर दीर्घकालीन विपरीत परिणाम झाले.
mughal
esakal