संतोष कानडे
मुघल बादशहांच्या झोपण्याच्या व्यवस्थेत आरामासोबत सुरक्षा आणि गोपनीयतेलाही मोठे महत्त्व दिले जात असे.
बादशहांसाठी राजवाड्यात स्वतंत्र आणि सुरक्षित शयनकक्ष तयार केले जात.
या खोल्या प्रामुख्याने राजवाड्याच्या अंतर्गत भागात असत, त्यामुळे बाहेरील व्यक्तींना सहज प्रवेश मिळत नसे.
झोपण्यासाठी उंच आणि आरामदायी पलंगाचा वापर केला जात असे. पलंगावर गादी, उशा आणि मऊ चादरी यांची व्यवस्था केली जाई.
हंगामानुसार कापूस, रेशीम किंवा लोकरीच्या वस्त्रांचा वापर केला जात असे.
उष्ण हवामानात खोली थंड ठेवण्यासाठी पडदे, पंखे आणि पाण्याच्या व्यवस्थेचा उपयोग केला जाई.
शयनकक्षाभोवती विश्वासू सेवक आणि अंगरक्षक तैनात असत. रात्रीच्या वेळी बादशहांच्या सुरक्षेसाठी पहारेकऱ्यांच्या ड्युट्या ठरलेल्या असत.
म्हणून मुघल बादशहांची शयनव्यवस्था ही केवळ ऐषआरामाची नव्हे, तर गोपनीयता, आराम आणि कडक सुरक्षेची व्यवस्था होती.