संतोष कानडे
मुघल बादशहांच्या महालात मनोरंजनासाठी विविध प्रकारच्या कला आणि खेळांचे आयोजन केले जात असे.
शाही दरबारात गायक, वादक आणि नर्तक आपली कला सादर करत असत.
कविता, मुशायरे आणि विद्वानांच्या चर्चांनाही दरबारात महत्त्वाचे स्थान होते.
बादशहा आणि सरदारांसाठी शिकार हा लोकप्रिय विरंगुळा होता.
हत्ती, घोडे आणि इतर प्राण्यांच्या लढती किंवा प्रात्यक्षिकांचे आयोजनही केले जात असे.
चौपड, बुद्धिबळ आणि इतर खेळ राजघराण्यातील मनोरंजनाचे साधन होते.
महालांमध्ये खास संगीताच्या मैफिली भरवल्या जात असत. मुघलांना महिलांमध्ये फारच रस होता.
चित्रकला, सुलेखन आणि सुंदर हस्तलिखिते पाहण्याची आवडही शाही कुटुंबात होती.
विशेष प्रसंगी मोठ्या शाही मेजवान्या आणि उत्सव आयोजित केले जात.
या सर्वांमधून मुघल दरबारातील शाही वैभव, कला आणि मनोरंजनाची समृद्ध परंपरा दिसून येते.
महालातील बागांमध्ये कव्वाली, संगीत आणि काव्यवाचनाच्या मैफिली आयोजित केल्या जात असत.
शाही पाहुण्यांसाठी नृत्य आणि संगीताचे खास कार्यक्रम सादर केले जात.
काही बादशहांना फुलांची बाग, सुगंधी अत्तर आणि निसर्गरम्य वातावरणात वेळ घालवणे आवडत असे.
शाही समारंभांमध्ये आतषबाजी, मिरवणुका आणि भव्य उत्सवही आयोजित केले जात.
या मनोरंजनाबरोबरच दरबारातील कलाकार आणि कारागिरांना आश्रय देऊन कला-संस्कृतीलाही प्रोत्साहन दिले जात असे.