संतोष कानडे
ओट्स हे मूळचे एक तृणधान्य (धान्य) असून, ते 'एविना सटायव्हा' नावाच्या वनस्पतीच्या बियांपासून तयार केले जाते.
शेतातून काढणी केल्यानंतर ओट्सच्या दाण्यांवरील न खाण्यायोग्य टरफले काढली जातात आणि खाण्यासाठी योग्य असे 'ओट ग्रोट्स' तयार केले जातात.
बाजारात मिळणारे रोल-ओट्स किंवा इन्स्टंट ओट्स हे या ग्रोट्सना वाफेवर शिजवून, रोल करून किंवा त्यांचे बारीक तुकडे करून बनवले जातात.
ओट्समध्ये 'बीटा-ग्लुकन' नावाचे अत्यंत फायदेशीर विद्राव्य फायबर मुबलक प्रमाणात असते, जे पचनासाठी खूप चांगले मानले जाते.
ओट्समधील फायबर शरीरातील वाईट कोलेस्टेरॉल कमी करण्यास मदत करते, ज्यामुळे हृदयाचे आरोग्य उत्तम राहते.
याचा ग्लायसेमिक इंडेक्स कमी असल्याने आणि बीटा-ग्लुकनमुळे शरीरात कर्बोदके हळूहळू शोषली जातात, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात राहते.
ओट्स खाल्ल्यानंतर जास्त वेळ भूक लागत नाही आणि पोट भरलेले राहते, त्यामुळे वजन कमी करू इच्छिणाऱ्यांसाठी हा एक उत्तम आहार आहे.
यामध्ये मॅंगनीज, फॉस्फरस, मॅग्नेशियम, लोह, जस्त (झिंक) आणि व्हिटॅमिन बी-१ यांसारखी महत्त्वाची खनिजे आणि जीवनसत्त्वे असतात.
ओट्समध्ये 'अॅव्हेंथ्रामाइड्स' नावाचे विशेष अँटीऑक्सिडंट्स असतात, जे रक्तदाब कमी करण्यास आणि सूज रोखण्यास मदत करतात.
ओट्स हे नैसर्गिकरित्या संपूर्णपणे ग्लूटेन-मुक्त धान्य असल्यामुळे ज्यांना ग्लूटेनची अॅलर्जी आहे, त्यांच्यासाठी हा एक अतिशय आरोग्यदायी आणि सुरक्षित पर्याय आहे.