मुघल काळात दसरा अन् दिवाळी कशी साजरी होत असे?

मुघल काळ आणि हिंदू सण

मुघल साम्राज्यात वास्तुकला आणि शाही परंपरा प्रसिद्ध होत्या. तरीही दिवाळी आणि दसरा या हिंदू सणांना राजदरबारात भव्य स्वरूपाने साजरे केले जात असे.

दिवाळी

दिवाळीला तेव्हा ‘जश्न-ए-चिरागां’ म्हटले जात असे. म्हणजे दिव्यांचा उत्सव. हा सण शाही दरबारात औपचारिकपणे साजरा होत असे.

अकबराचे ऐतिहासिक योगदान

१६ व्या शतकात सम्राट अकबराने दिवाळीला अधिकृत आणि भव्य स्वरूप दिले. यामुळे अनेक परंपरा सुरू झाल्या, ज्या पुढील मुघल राज्यकर्त्यांनीही चालू ठेवल्या.

४० यार्ड उंच विशाल दिवा

राजवाड्याच्या अंगणात सुमारे ४० यार्ड (३६ मीटर) उंच खांबावर एक मोठा दिवा लावला जात असे. सरकीच्या तेलामुळे तो संपूर्ण परिसर उजळून टाकत असे.

शहाजहानकालीन आतषबाजी

शहाजहानच्या काळात यमुना नदीच्या काठी आणि जामा मशिदीजवळ भव्य फटाके फोडले जात. शाही मनोरंजन आणि दिव्यांच्या उत्सवाचा सुंदर संगम दिसत असे.

रामायण पठण आणि नाट्यप्रयोग

अकबराच्या दरबारात रामायणाचे विशेष पठण होत असे. त्यानंतर श्रीरामांच्या अयोध्येत परतण्याचे नाट्य सादर केले जात. ही परंपरा बहादूर शाह जफरपर्यंत चालू होती.

शाही मिठाई आणि मेजवानी

घेवर, पेठा, खीर, पेढे, जिलेबी, फिरनी आणि शाही तुकडा यांसारखे पदार्थ तयार होत. अकबराने मिठाई वाटण्याची अधिकृत प्रथा सुरू केली, असे सांगितले जाते.

तुलादान परंपरा

सम्राटाचे वजन सोने-चांदीने केले जात असे. ते गरीब आणि गरजूंना वाटले जात असे. ही दानपरंपरा उत्सवाचा महत्त्वाचा भाग होती.

दसऱ्याचा शाही उत्सव

दसरा भव्य रीतीने साजरा होत असे. शस्त्रे, घोडे आणि हत्ती सजवले जात. मेहंदी, घंटा आणि जरीकामाचे वस्त्रे घातले जात. २० दिवस रामलीला सादर केली जात असे.

मुघलांनी मुळा अन् काकडीवर बंदी का घातली होती? कारण जाणून वाटेल आश्चर्य