मुघलांच्या खजिन्यातून दिवस-रात्र धूर का निघायचा?

‘सोने की चिडिया’

भारताची संपत्ती आणि बाजारपेठ पाहून परदेशी सत्ताधीशही थक्क व्हायचे. बाबरनेही हिंदुस्थानची समृद्धी पाहून इथे सत्ता उभी करण्याचा निर्णय घेतला.

मुघलांचा खजिना

बाबरनंतर मुघल सत्तेचा विस्तार झाला आणि कर, व्यापार, भेटवस्तू तसेच जिंकलेल्या प्रदेशांतून मिळणाऱ्या संपत्तीमुळे शाही खजिना भरत गेला.

अकबरचा खजिना

अकबराचा खजिना म्हणजे एखादं साधं कोठार नव्हतं. अबुल फजलने त्याची तुलना थेट मोठ्या कारखान्याशी केली होती.

मोठी टीम

शाही खजिन्यात प्रत्येक कामासाठी वेगळी माणसं होती. पैसे मोजण्यापासून धातू तपासण्यापर्यंत सगळ्यांच्या जबाबदाऱ्या ठरलेल्या होत्या.

दिवस-रात्र धूर

सोने, चांदी आणि तांबे वितळवून त्यापासून नाणी व मोहरा तयार केल्या जायच्या. त्यामुळे खजिन्यातील चिमण्यांमधून सतत धूर निघायचा.

राखही महत्त्वाची

मोहरा तयार करताना उडणारी धातूची राखही जपली जायची. कारण त्या राखेत मौल्यवान धातूचे कण असण्याची शक्यता असायची.

परदेशी व्यापारी

परदेशातून व्यापारी भारतात सोने-चांदी आणायचे. बदल्यात त्यांना इथल्या बाजारात मागणी असलेल्या वस्तू मिळायच्या, त्यामुळे संपत्ती वाढत राहायची.

मौल्यवान धातू

अकबराच्या काळात सोनं-चांदी सहजपणे देशाबाहेर नेता येत नव्हतं. नियम मोडणाऱ्यांना शिक्षाही दिली जात असे, अशी नोंद आढळते.

बीरबल यांचे वंशज आज कुठं आहेत? ते आता काय करतात?