राष्ट्रगीत सुरू असताना 'सावधान' स्थितीत का उभे राहावे? जाणून घ्या यामागील शास्त्र आणि नियम

राष्ट्रगीत

आपण लहाण पणापासून राष्ट्रगीत सुरू असताना सावधान स्थितीत उभे रहातो पण या मागे काय कारण आहे जाणून घ्या.

राष्ट्रीय सन्मान

राष्ट्रगीत हे देशाचे प्रतीक आहे. ज्याप्रमाणे आपण ध्वजाला वंदन करतो, त्याचप्रमाणे गीताच्या सुरावटींना सन्मान देण्यासाठी ताठ उभे राहणे हे प्रत्येक नागरिकाचे मूलभूत कर्तव्य आहे.

एकात्मतेचे प्रतीक

जेव्हा १३५ कोटी नागरिक एकाच धूनवर एकाच स्थितीत उभे राहतात, तेव्हा त्यातून देशाची विविधतेतील एकता आणि अखंडता दिसून येते. 'सावधान' स्थिती ही शिस्तीचे दर्शन घडवते.

ध्वज संहिता

भारतीय ध्वज संहितेनुसार, जेव्हा राष्ट्रगीत गायले जाते किंवा वाजवले जाते, तेव्हा उपस्थित असलेल्या सर्व व्यक्तींनी ताठ (Attention) उभे राहणे बंधनकारक आहे.

कायदेशीर तरतूद

'द प्रिव्हेंशन ऑफ इन्सल्ट्स टू नॅशनल ऑनर ॲक्ट, १९७१' नुसार राष्ट्रगीताचा अवमान करणे किंवा त्यात अडथळा आणणे हा दखलपात्र गुन्हा आहे. नियमांचे पालन करणे हे कायदेशीर बंधन आहे.

५२ सेकंदांचे शिस्तपालन

संपूर्ण राष्ट्रगीत पूर्ण होण्यासाठी साधारणपणे ५२ सेकंद लागतात. या अल्प काळात स्थिर उभे राहून आपण आपल्या देशाच्या बलिदानाप्रती कृतज्ञता व्यक्त करतो.

मनोवैज्ञानिक परिणाम

'सावधान' (Attention) स्थितीत उभे राहिल्याने मनाची एकाग्रता वाढते. यामुळे मेंदूला संदेश जातो की आपण एका अत्यंत महत्त्वाच्या आणि पवित्र विधीमध्ये सहभागी आहोत, ज्यामुळे देशभक्तीची भावना प्रबळ होते.

जागतिक शिष्टाचार

जगातील प्रत्येक देशात त्यांच्या राष्ट्रगीताचा आदर करण्याची परंपरा आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताची प्रतिमा एक शिस्तप्रिय राष्ट्र म्हणून जपण्यासाठी हे प्रोटोकॉल पाळणे आवश्यक असते.

अपवाद आणि मर्यादा

नियमानुसार, जर एखाद्या चित्रपटामध्ये किंवा माहितीपटाचा भाग म्हणून राष्ट्रगीत वाजत असेल, तर प्रेक्षकांनी उभे राहणे अनिवार्य नाही; मात्र सार्वजनिक समारंभात प्रत्यक्ष राष्ट्रगीत सुरू असल्यास उभे राहणे अत्यंत आवश्यक आहे.

एक रुपयाचा कॉइन बनवायला किती खर्च येतो? ९९.९९ टक्के लोकांना माहिती नाही