संतोष कानडे
साधारण २०–२५ वर्षांपूर्वी बाजारात मोठ्या आणि रंगीबेरंगी राख्या विशेष आकर्षण ठरत असत.
या राख्यांमध्ये एकावर एक अनेक गोल थर लावून त्यांना फुलासारखा आकार दिला जात असे.
सोनेरी कागद, झरी, चमकी, मणी, मोती आणि रंगीत सजावटीच्या वस्तूंचा वापर केला जात असे.
लाल, गुलाबी, पिवळा, हिरवा आणि निळा अशा भडक रंगांच्या राख्या मुलांमध्ये विशेष लोकप्रिय होत्या.
काही राख्या इतक्या मोठ्या असत की त्या मनगटावर बांधल्यानंतर हातावर उठून दिसत असत.
त्या काळात साध्या रेशमी धाग्यापासून बनवलेल्या राख्यांसोबत अशा भपकेदार राख्यांनाही मोठी मागणी होती.
अनेक राख्या हाताने तयार केल्या जात असल्याने त्यामागे कारागिरांचे कौशल्य आणि मेहनत असायची.
राखी बनवताना धागे, मणी, चमकी आणि इतर सजावटीचे साहित्य वेगवेगळ्या ठिकाणांहून आणले जात असे.
पुढे हलक्या, छोट्या आणि आधुनिक डिझाइनच्या राख्या लोकप्रिय झाल्याने या मोठ्या पारंपरिक राख्या हळूहळू कमी दिसू लागल्या.
त्यामुळे अशा जुन्या राख्या आज अनेकांसाठी बालपणाच्या आणि जुन्या रक्षाबंधनाच्या आठवणी जागवणाऱ्या ठरतात.