ऋग्वेदातील उल्लेखापासून ते बुद्धांच्या काळापर्यंत; किती जुनी आहे गंगा नदी?

वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून उगम

भारतीय आणि युरेशियन टेक्टोनिक प्लेट्सच्या टक्करीनंतर हिमालय पर्वताची निर्मिती झाली, ज्यानंतर सुमारे ५ कोटी वर्षांपूर्वी गंगा नदीचा उगम आणि प्रवाह सुरू झाला.

सध्याचे स्वरूप

सुमारे २० ते ४० लाख वर्षांपूर्वी हिमालयातील गाळाच्या संचयनातून आणि जमिनीच्या धूपेतून विशाल सिंधू-गंगा मैदानी प्रदेशाची आणि सध्याच्या गंगा नदी प्रणालीची रचना झाली.

गंगा नदीचा अवतार

पौराणिक ग्रंथांनुसार आणि धार्मिक मान्यतेनुसार त्रेता युगात, म्हणजेच सुमारे १४ हजार वर्षांपूर्वी गंगा नदीचा पृथ्वीवर अवतार झाल्याचे मानले जाते.

प्राचीन भारतीय ग्रंथांमध्ये उल्लेख

ऋग्वेदासारख्या सर्वात प्राचीन हिंदू धर्माच्या ग्रंथांमध्ये गंगा नदीचा उल्लेख असून तिचे सांस्कृतिक आणि धार्मिक महत्त्व चार हजार वर्षांहून अधिक जुने आहे.

गंगा नदीकाठी मानवी वस्ती

सुमारे २५०० वर्षांपूर्वी गंगा नदीच्या किनाऱ्यावर मोठी शहरे आणि मानवी संस्कृती फुलली, जिथे भगवान बुद्धांचे सारनाथ येथील प्रसिद्ध प्रवचन पार पडले होते.

हिमालयातील उगमाचे ठिकाण

गंगा नदीचा मुख्य उगम उत्तराखंडमधील गंगोत्री हिमनद्यातून (गौमुख) होतो, जिथे तिला सुरुवातीला भागीरथी नदी म्हणून ओळखले जाते.

प्रवास

उगम पावल्यानंतर गंगा नदी हिमालयाच्या सुंदर आणि खोल दऱ्यांमधून मार्ग काढत मैदानी प्रदेशाकडे अखंडपणे प्रवास करते.

गंगा नदीला विशेष स्थान

शतकानुशतके अखंड वाहणाऱ्या गंगा नदीला अत्यंत पवित्र मानले जाते आणि तिला मातेचा सन्मानपूर्वक दर्जा दिला गेला आहे.

पंजाबच्या 'या' राजाकडे होता २९३० हिरे जडवलेला नेकलेस!