ब्रिटिशांना घाम फोडणारी भारतातील पहिली राणी; इतिहास आजही आहे ताजा

राणी चेन्नम्मा

राणी चेन्नम्मा यांची कहाणी झाशीच्या राणी लक्ष्मीबाईंसारखीच आहे. ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीविरुद्ध सशस्त्र बंड पुकारणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय शासक होत्या.

जन्म आणि बालपण

२३ ऑक्टोबर १७७८ रोजी कर्नाटकातील बेळगाव जिल्ह्यातील काकती गावात चेन्नम्मा यांचा जन्म झाला. त्यांचे बालपण साधे आणि संस्कारसंपन्न होते.

कित्तूरची राणी

त्यांचा विवाह देसाई घराण्यातील राजा मल्लसर्ज यांच्याशी झाला. लग्नानंतर त्या कित्तूर संस्थानाच्या राणी बनल्या.

मुलाचे निधन आणि दत्तकविधान

त्यांचा एकुलता एक मुलगा १८२४ मध्ये वारला. त्यानंतर त्यांनी शिवलिंगप्पा नावाच्या मुलाला दत्तक घेतले आणि त्याला गादीचा वारस घोषित केले.

खालसा धोरणाचा अन्याय

ब्रिटिशांनी ‘खालसा धोरण’ (Doctrine of Lapse) लागू करून शिवलिंगप्पाला वारस म्हणून मान्यता नाकारली आणि कित्तूरचा ताबा घेतला.

विरोध आणि पत्रव्यवहार

चेन्नम्मा यांनी ब्रिटिश अधिकाऱ्यांचा आदेश धुडकावून लावला. त्यांनी लॉर्ड एल्फिन्स्टन यांना पत्र लिहून विनंती केली, पण ब्रिटिशांनी ती फेटाळली.

पहिली लढाई आणि विजय

ऑक्टोबर १८२४ मध्ये झालेल्या पहिल्या लढाईत कित्तूरच्या सैन्याने ब्रिटिशांना मोठा धक्का दिला. कलेक्टर सेंट जॉन थॅकरे यांना अमातूर बेल्लप्पा यांनी ठार केले.

विश्वासघात आणि दुसरी लढाई

ब्रिटिशांनी शांततेचे आश्वासन देऊन ओलीस अधिकाऱ्यांची सुटका करून घेतली, पण नंतर मोठ्या सैन्याने पुन्हा हल्ला केला. चेन्नम्मा, संगोळी रायण्णा आणि गुरुसिद्धप्पा यांनी धैर्याने लढा दिला.

पराभव आणि कैद

संख्येने कमी असलेल्या सैन्याने पराभव पत्करावा लागला. चेन्नम्मा यांना बैलहोंगल किल्ल्यात बंदी बनवण्यात आले. तिथे २१ फेब्रुवारी १८२९ रोजी त्यांचे निधन झाले.

अमर वारसा

त्यांच्या शौर्याची आठवण म्हणून दरवर्षी २२ ते २४ ऑक्टोबरला कित्तूर उत्सव साजरा होतो. नवी दिल्लीतील संसद भवनात त्यांचा पुतळा आहे आणि बैलहोंगल येथे स्मारक आहे.

'या' हिंदू राणीने ३० हजार मुघल सैन्याचं कापलेले नाक, इतिहासातील थरारक घटना !