शिवरायांची दखनी भाषेतील दुर्मिळ बखर उजेडात, मिरजेत मोठा शोध!

शोध

मिरजेत इतिहास संशोधन करताना शिवाजी महाराजांच्या काळाशी संबंधित दखनी भाषेतील दुर्मिळ बखर उजेडात आली आहे.

अभ्यासक

मिरज इतिहास संशोधन मंडळाचे अभ्यासक मानसिंगराव कुमठेकर यांनी हा महत्त्वाचा ऐतिहासिक दस्तऐवज शोधून काढला आहे.

वैशिष्ट्य

मोडी लिपीत लिहिलेली आणि दखनी भाषेत असलेली शिवाजी महाराजांवरील ही पहिलीच बखर असल्याचे मानले जात आहे.

महत्त्व

या शोधामुळे मराठेशाहीच्या इतिहासाचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधकांसाठी नव्या माहितीचा महत्त्वाचा स्रोत उपलब्ध झाला आहे.

इतिहास

मध्ययुगीन इतिहास समजून घेण्यासाठी कागदपत्रांसोबत तवारिखा, वाके, कैफियती आणि बखरींचा मोठ्या प्रमाणात उपयोग केला जातो.

परंपरा

मराठेशाहीच्या काळात ऐतिहासिक तसेच पौराणिक विषयांवर अनेक बखरी लिहिल्या गेल्या होत्या.

Chhatrapati Shivaji Maharaj संदर्भ

सभासद बखर, ९१ कलमी बखर आणि श्री शिवदिग्विजय यांसारख्या बखरी शिवाजी महाराजांच्या पराक्रमाची माहिती देतात.

भिन्नता

मात्र मिरजेत सापडलेली ही बखर इतर बखरींपेक्षा वेगळी असून तिची भाषा दखनी आहे.

रचना

सुमारे दहा इंच लांब आणि पाच इंच रुंद कागदांवर ही बखर मोडी लिपीत लिहिलेली आहे.

भाषा

दखनी ही उर्दू भाषेला स्थानिक भाषांमधील शब्दांची जोड देऊन तयार झालेली एक मिश्र भाषा मानली जाते.

कालखंड

अक्षरांची शैली आणि मजकुरातील संदर्भ पाहता ही बखर सुमारे १७५० नंतर लिहिली गेली असावी असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.

आरंभ

बिजापूर आणि निजामशाहीच्या राजवटींचा उल्लेख करत शाहाजी राजांच्या कारकीर्दीपासून या बखरीची सुरुवात करण्यात आली आहे.

घटना

शिवाजी महाराजांचा जन्म, किल्ल्यांवरील मोहिमा आणि स्वराज्य विस्तार याचे वर्णन या बखरीत सविस्तर आले आहे.

पराक्रम

अफझलखान वध, किल्ले जिंकण्याच्या मोहिमा आणि रायगडावरील राज्याभिषेकाचा उल्लेखही या दस्तऐवजात आढळतो.

वारसा

शहाजी महाराजांपासून ते छत्रपती शाहू महाराजांच्या कारकीर्दीपर्यंतचा इतिहास या बखरीत नोंदवला गेला असून संशोधनासाठी हा महत्त्वाचा ठेवा ठरू शकतो.

औरंगजेबाच्या कार्यकाळात १३७ पैकी १३५ अधिकारी इराणी-तुर्की; मग भारतीयांची स्थिती काय होती?