संतोष कानडे
हृदयविकाराने किंवा कुठल्याही कारणाने हृदय बंद पडल्यानंतरही मानवी मेंदू काही मिनिटांसाठी सक्रिय राहू शकतो.
वैज्ञानिक संशोधनानुसार, मृत्यूच्या ३० सेकंद आधी आणि नंतर मेंदूमध्ये 'गॅमा लहरी' तीव्र होतात.
या गॅमा लहरींचा थेट संबंध स्मृती जागृत करणे, स्वप्न पाहणे आणि उच्च विचारांच्या प्रक्रियेशी असतो.
यामुळेच मृत्यूच्या दारात असताना व्यक्तीला आपल्या आयुष्यातील महत्त्वाच्या आठवणी आठवू शकतात, ज्याला 'लाईफ रिकॉल' म्हणतात.
'आयुष्याचा चित्रपट डोळ्यासमोरून जाणे' ही केवळ काल्पनिक गोष्ट नसून, त्यामागे न्यूरोलॉजिकल आधार असल्याचे संकेत मिळाले आहेत.
ऑक्सिजनचा पुरवठा थांबल्यानंतरही मेंदूतील पेशी पूर्णपणे निकामी होण्यापूर्वी ही प्रक्रिया घडत असते.
हा अनुभव व्यक्तीला आयुष्यातील दु:खापेक्षा आनंदाचे आणि खास क्षणांचे स्मरण करून देणारा असू शकतो.
शास्त्रज्ञांच्या मते, हा मेंदूचा एक असा प्रयत्न असतो जो व्यक्तीला मृत्यूच्या वेळी शांत आणि सुसंगत स्थितीत नेतो.
७ मिनिटे हा कालावधी मेंदूच्या जिवंत राहण्याच्या सरासरी वेळेवर आधारित एक लोकप्रिय अंदाज मानला जातो.
थोडक्यात, मृत्यू ही एक झटपट घडणारी घटना नसून ती एक टप्प्याटप्प्याने होणारी जैविक प्रक्रिया आहे.