संतोष कानडे
महाराष्ट्रातील सोलापूर जिल्ह्यातील करमाळा तालुक्यातील शेटफळ गाव ‘नागोबाचे गाव’ म्हणून प्रसिद्ध आहे.
गावात अनेक वर्षांपासून नागांची पूजा करण्याची परंपरा असून, या श्रद्धेमुळे सापांना मारण्याऐवजी त्यांच्याबद्दल आदराची भावना ठेवली जाते.
पारंपरिक घरांमध्ये नागांसाठी स्वतंत्र जागा किंवा कोनाडा तयार केला जातो; या जागेला स्थानिक पातळीवर ‘देवस्थान’ म्हटले जाते.
साप घरात आला तर त्याला पाहुणा किंवा कुटुंबातील सदस्याप्रमाणे स्वीकारण्याची स्थानिक परंपरा असल्याचे विविध वृत्तांत सांगतात.
या गावात प्रामुख्याने नाग किंवा कोब्रा आढळतात आणि साप-माणूस सहअस्तित्वाची ही परंपरा गावाची खास ओळख बनली आहे.
लहान मुलांना लहानपणापासून सापांची भीती न बाळगता त्यांच्यापासून सुरक्षित अंतर आणि सावधगिरी कशी ठेवायची, याची जाणीव करून दिली जाते.
मुलं सापांच्या जवळ वावरताना किंवा त्यांच्यासोबत खेळताना दिसतात. गावकऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, शेटफळमध्ये साप चावल्याच्या घटना अत्यंत दुर्मीळ आहेत.
इतकंच नाही तर काही घरांमध्ये अतिविषारी नागही पाळले जातात आणि हे सर्व साप घरातील सदस्यांसोबत राहतात.
विशेष म्हणजे गावात पाळीव प्राण्यांप्रमाणे साप फिरत असतात. अनेक लोक मोठ्या कुतूहलाने या अनोख्या गावाला भेट देतात.