सकाळ डिजिटल टीम
होळीचा सण भारतभर साजरा केला जातो, पण कोकणातील शिमगोत्सव वेगळ्या पद्धतीने साजरा होतो, ज्यामध्ये उत्साह, खेळ, आणि उरुस महत्त्वपूर्ण असतात.
शिमगोत्सवात देवते वाजत-गाजत घरोघरी जातात, आणि त्यात पुरुष देवतेपेक्षा स्त्री देवते जास्त असतात.
शिमगोत्सवात एक राक्षस कुळातील राजा, संकासुर गावाभोवती फिरतो. त्याच्या वेठीचा मार घेणं म्हणजे आशीर्वाद मानलं जातं.
संकासुर काळ्या वेशात, शंकू आकाराच्या मुखवट्यात, पांढऱ्या भस्माचे पट्टे आणि लांब पांढरी दाढी असतो. कंबरेला ४ किलो वजनाचे घुंगरांचे चाळ असतात.
गुहागरचा संकासुर अत्यंत प्रसिद्ध आहे. त्याच्या कंबरेच्या घुंगरांचा चाळ ४ किलो वजनाचा असतो, जो नाचत गावाभोवती फिरतो.
संकासूराने ब्रम्हाचे वेद पळवले, आणि विष्णूने त्याला पराभूत केले. पण कोकणात तो खलनायक नसून हिरो मानला जातो.
नमनात संकासुराला गणपतीच्या आधी अग्रक्रम दिला जातो. त्याला नाचून येताना पाहिले जातं, जो गणपतीच्या आधी स्थान प्राप्त करतो.
संकासुराच्या वेदांचा संघर्ष अनार्यांच्या वर्चस्वाशी होतो, ज्यात त्याला पराभूत करण्यात आले. परंतु, त्याची बाजू दुर्लक्षित राहिली.
संकासूराने वेदांची संपत्ती बहुजन वर्गात वाटली आणि ज्ञानदान केले, त्यामुळे त्याला कोकणात पूजले जाते. त्याला श्रीकृष्णाचा अवतार आणि ग्रामदेवीचा दूत मानला जातो.
संकासूराला नवस बोलला जातो, आणि शिमगोत्सवात यावेळी केलेला नवस पुढच्या वर्षी संकासूराच्या खेळासह फेडला जातो, जसे की गुळ-खोबरे, नारळाचं तोरण, आणि खेळ्याचं जेवण.
संकासुर हे कोकणातील शिमगोत्सवातील एक महत्त्वपूर्ण पात्र आहे. त्याच्या आगमनामुळे उत्सवात एक वेगळीच उर्जा आणि आनंद निर्माण होतो.