तोरणागड किती वर्ष जुना आहे?

तोरणा म्हणजेच प्रचंडगड

पुणे जिल्ह्यातील वेल्हे गावाजवळ असलेला तोरणा किल्ला उंच, दुर्गम आणि ऐतिहासिक असून त्याच्या प्रचंड आकारामुळे छत्रपती शिवाजी महाराजांनी त्याला ‘प्रचंडगड’ असे नाव दिले.

स्वराज्याचा पहिला विजय

छत्रपती शिवाजी महाराजांनी वयाच्या अवघ्या १६व्या वर्षी म्हणजेच १६४६ मध्ये आदिलशाहीच्या ताब्यातील तोरणा किल्ला जिंकून स्वराज्याच्या स्थापनेला सुरुवात केली.

तोरणा नाव कसे पडले?

प्रचंडगडाच्या परिसरात ‘तोरण’ जातीची वनस्पती मोठ्या प्रमाणात आढळत असल्याने या किल्ल्याला ‘तोरणा’ हे नाव पडल्याचे स्रोतामध्ये नमूद केले आहे.

सुवर्ण मोहरांचा हंडा सापडला

किल्ला जिंकल्यानंतर शिवाजी महाराजांनी गडाच्या बांधकामाला सुरुवात केली आणि याच काळात त्यांना सुवर्ण मोहरांचा हंडा सापडला, ज्याचा उपयोग तोरण्याच्या जीर्णोद्धारासाठी आणि राजगडाच्या बांधकामासाठी करण्यात आला.

किल्ल्याचे ऐतिहासिक महत्त्व

तोरणा हा प्राचीन किल्ला असून पुढे बहमनी, निजाम आणि आदिलशाहीच्या ताब्यात राहिल्यानंतर १६४६ मध्ये शिवरायांनी तो जिंकला आणि स्वराज्याच्या इतिहासात त्याला विशेष स्थान मिळाले.

गडावर काय पाहता येते?

तोरण्यावर बिनीचा दरवाजा, कोठीचा दरवाजा, विविध बुरुज, पाण्याची टाकी, मेंगाई देवीचे मंदिर, तोरणेश्वर शिवमंदिर तसेच झुंजार माची आणि बुधला माची अशी अनेक ऐतिहासिक ठिकाणे आहेत.

निसर्गरम्य आणि भव्य तोरणा

पुण्याच्या नैर्ऋत्येला सुमारे ६० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या तोरण्यावरून राजगड, पुरंदर, सिंहगड, लिंगाणा आणि रायगडाचे दर्शन होते, त्यामुळे इतिहासासोबतच निसर्गाचा अनुभव घेण्यासाठीही हा गड आकर्षणाचा केंद्रबिंदू आहे.

शेकडो वर्षांपासून 'या' गावात लग्नाला बंदी! काय आहे रेणुकामातेची कथा?