विदर्भात दसरा अन् दिवळीच्या दरम्यान होते आठवीची पूजा; नेमकी परंपरा काय?

पारंपरिक सण

दसरा संपल्यानंतर आणि दिवाळीच्या आधी विदर्भात आठवीची पूजा केली जाते. हा सण निसर्ग, शेती आणि कुटुंबाच्या सुखसमृद्धीशी जोडलेला आहे.

नवीन धान्याचं स्वागत

आश्विन महिन्यात खरीप पिकं तयार होऊ लागतात. नवीन ज्वारी आणि इतर धान्य घरात येण्याच्या आनंदात देवीचं पूजन करून निसर्गाचे आभार मानले जातात.

हत्तीच्या पूजेचं महत्त्व

आठवीच्या पूजेत हत्तीचं चित्र काढून त्याची पूजा केली जाते. हत्तीला गजलक्ष्मीचं प्रतीक मानलं जातं. तो पाऊस आणि समृद्धीचंही प्रतीक आहे.

कुंती-ऐरावताची आख्यायिका

लोककथेनुसार, गांधारीने भव्य पूजा केली; पण कुंतीला आमंत्रण दिलं नाही. तेव्हा अर्जुनाने इंद्राचा हत्ती ऐरावत पृथ्वीवर आणण्याचं वचन दिलं.

भक्तीपुढे वैभवही फिकं

अर्जुनाने ऐरावताला पृथ्वीवर आणल्यानंतर कुंतीने नवीन ज्वारीच्या पिठाची आंबील आणि मोसमी फळं अर्पण करून गजलक्ष्मीची पूजा केली.

पूजेची वेगवेगळी पद्धत

विदर्भातील काही समाजांमध्ये भिंतीवर दोन हत्ती काढतात. पाच दगड पांडवांचं प्रतीक मानतात. काही ठिकाणी रात्री पूजेनंतर सकाळी सूर्यपूजा केली जाते.

आंबील हा खास नैवेद्य

या पूजेत ज्वारीच्या पिठापासून आंबील तयार केली जाते. बोरं, आवळा, चिंच यांसारखी मोसमी फळंही देवीला अर्पण केली जातात.

निसर्गाशी नातं

आठवीची पूजा म्हणजे केवळ धार्मिक विधी नाही. शेती, अन्नधान्य, कष्टकरी माणसं आणि निसर्गाप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणारा विदर्भाचा हा अनमोल सांस्कृतिक वारसा आहे.

रामलीला मैदानाचं एका दिवसाचं भाडं किती?