महाराष्ट्रातील 'या' गावात दुष्काळाला नो एन्ट्री, 20 फुटांवर पाणी?

Sandip Kapde

जलसमृद्धी

महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्यातील शिरपूर तालुक्याने जलसंधारणाच्या प्रभावी प्रयोगातून पाणीटंचाईवर मात करण्याचा प्रयत्न केला आहे. शिरपूर पॅटर्नमुळे या भागातील भूजल पातळी वाढवण्यास मोठी मदत झाली आहे.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

अनोखा प्रयोग

शिरपूर पॅटर्नची सुरुवात २००६ मध्ये निवृत्त भूवैज्ञानिक सुरेश खानापूरकर यांच्या संकल्पनेतून झाली. पावसाचे पाणी वाहून जाण्याऐवजी जमिनीत मुरवणे, हा या प्रयोगाचा मुख्य उद्देश आहे.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

नाल्यांचे खोलीकरण

या पॅटर्नमध्ये गावातील लहान-मोठ्या नाल्यांचे खोलीकरण आणि रुंदीकरण केले जाते. त्यामुळे पावसाचे अधिकाधिक पाणी अडवून ते जमिनीत मुरवण्यास मदत होते.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

बंधाऱ्यांची साखळी

नाल्यांमध्ये ठरावीक अंतरावर बंधाऱ्यांची साखळी उभारली जाते. यामुळे पावसाचे पाणी अडवले जाते आणि हळूहळू जमिनीच्या पोटात झिरपते.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

भूजल पुनर्भरण

पाणी जमिनीत मुरल्यामुळे परिसरातील विहिरी आणि कूपनलिकांच्या पाणीपातळीत वाढ होण्यास मदत होते. परिणामी उन्हाळ्यातही पाणी उपलब्ध राहण्याची शक्यता वाढते.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

शेतकऱ्यांना फायदा

भूजल पातळी सुधारल्यामुळे शेतीसाठी पाण्याची उपलब्धता वाढू शकते. काही भागांमध्ये शेतकऱ्यांना वर्षातून दोन ते तीन पिके घेणे शक्य झाले आहे.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

दुष्काळावर मात

पावसाचे पाणी अडवून जमिनीत जिरवण्याच्या या तंत्रामुळे पाणीटंचाईची तीव्रता कमी होण्यास मदत होते. त्यामुळे दुष्काळी परिस्थितीतही पाण्याचा आधार मिळू शकतो.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

गाळाचा उपयोग

नाल्यांच्या खोलीकरणातून बाहेर पडणारा गाळ वाया घालवला जात नाही. त्याचा उपयोग शेतीमध्ये तसेच कच्चे रस्ते तयार करण्यासाठी केला जातो.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

तज्ज्ञांचे मत

शिरपूर पॅटर्नच्या यशाबाबत काही तज्ज्ञांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत. हा प्रयोग प्रत्येक भूभागात सारखाच यशस्वी होईल असे नाही. जमिनीची रचना, खडकांचे थर आणि पावसाचे प्रमाण यावर त्याचे परिणाम अवलंबून असतात.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

प्रेरणादायी मॉडेल

शिरपूर पॅटर्नने पावसाचे पाणी योग्य पद्धतीने अडवून भूजल पुनर्भरण कसे करता येते, याचा एक महत्त्वाचा आदर्श निर्माण केला आहे.

What Is the Shirpur Pattern in Maharashtra?

|

esakal

पुणे जिल्ह्यातील 'या' गावात दुर्मिळ झऱ्यामुळे लोक १०० वर्ष जगतात?

Where Is Dapsare Village Located in Maharashtra?

|

esakal

येथे क्लिक करा