Sandip Kapde
शिवरायांच्या काळात हुंड्याची पद्धत नव्हती, तर मराठ्यांच्या लग्नात 'सोयरीक' जाहीर करण्याची परंपरा होती.
मराठा समाजात वराच्या कुटुंबाकडून वधूला दागिने दिले जात, तसेच तिच्या पालकांना पैसे किंवा धान्य देण्यात येत असे.
लग्न ठरवतानाच विवाहाचा मुहूर्तही निश्चित केला जात असे.
काही मराठा आणि तत्सम समाजांमध्ये मुलींची किंमत घेण्याची प्रथा अस्तित्वात होती.
मराठा समाजात वधूसाठी वराकडून रक्कम मिळण्याची माहिती उपलब्ध आहे.
मुलीसोबत तिच्या वडिलोपार्जित संपत्तीतील वाटा देण्याची गरज भासत नसे.
दुसऱ्या विवाहाच्या वेळीसुद्धा वधूपित्याला काही प्रमाणात रक्कम मिळत असल्याचे उल्लेख आढळतात.
काही समाजांमध्ये विवाहावेळी वधूपित्याला मोठा हुंडा द्यावा लागे, पण याबाबत ठोस पुरावे मिळत नाहीत.
मराठ्यांच्या विवाहपद्धतीत सामंजस्य, सोयरीक आणि पारंपरिक मूल्यांना महत्त्व दिले जात होते.
शिवकालीन विवाहसंस्कृतीत हुंड्याऐवजी सामाजिक देवाणघेवाण आणि कुटुंबसंवादावर भर होता.
शिवकाल पुस्तकात ही माहिती दिली आहे