औद्योगिक डिझेल आणि सामान्य डिझेल यात नेमका फरक काय? यांचा वापर कुठे होतो? जाणून घ्या...

भारत सरकार

भारत सरकारने इंधनाच्या दरात एक मोठा आणि आश्चर्यकारक बदल केला आहे. भारतातील प्रमुख तेल कंपन्यांनी प्रीमियम पेट्रोलची किंमत प्रति लिटर ₹2.09 ने वाढवून ₹2.35 केली आहे.

औद्योगिक क्षेत्र

हे नवीन दर 20 मार्च 2026 पासून देशभरात लागू झाले आहेत. याव्यतिरिक्त औद्योगिक क्षेत्रात वापरल्या जाणाऱ्या औद्योगिक डिझेलच्या दरातही ₹22 ची वाढ करण्यात आली.

औद्योगिक डिझेल

त्याची किंमत प्रति लिटर ₹87.67 वरून ₹109.59 झाली आहे. लोक अनेकदा औद्योगिक डिझेलला सामान्य डिझेलच समजतात, पण तांत्रिकदृष्ट्या त्यांच्यात एक मोठा फरक आहे.

हाय-स्पीड डिझेल

औद्योगिक डिझेल, ज्याला अनेकदा 'हाय-स्पीड डिझेल' म्हटले जाते, ते सामान्य डिझेलपेक्षा अधिक शुद्ध केलेले असते. त्याचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याचे सेटेन रेटिंग.

अवजड यंत्रसामग्री

औद्योगिक डिझेलचा उच्च सेटेन क्रमांक असल्यामुळे ते अवजड आणि गुंतागुंतीच्या इंजिनांमध्ये अधिक वेगाने आणि कार्यक्षमतेने जळते. या वैशिष्ट्यामुळे अवजड यंत्रसामग्री कमी इंधनात जास्त शक्ती निर्माण करू शकते.

ॲडिटिव्ह्ज

औद्योगिक डिझेल आणि सामान्य डिझेलमधील मुख्य फरक म्हणजे त्यात वापरले जाणारे ॲडिटिव्ह्ज. औद्योगिक डिझेलमध्ये ल्युब्रिकंट आणि डिटर्जंट ॲडिटिव्ह्जचे प्रमाण जास्त असते.

औद्योगिक यंत्रे

ही रसायने इंजिनच्या अंतर्गत भागांना वंगण घालतात आणि गंज रोखतात. औद्योगिक यंत्रे दीर्घकाळ सतत चालतात. त्यामुळे हे तेल इंजिनची झीज कमी करते आणि यंत्रांचे आयुष्य वाढवते.

औद्योगिक इंजिन

याउलट सामान्य डिझेल प्रामुख्याने कार, बस आणि ट्रक यांसारख्या प्रवासी वाहनांसाठी बनवलेले असते, जिथे यंत्रांवरील ताण औद्योगिक इंजिनांपेक्षा कमी असतो.

सल्फरचे प्रमाण

औद्योगिक डिझेल अत्यंत पर्यावरणपूरक मानले जाते. औद्योगिक क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणात प्रदूषण होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे औद्योगिक डिझेलमधील सल्फरचे प्रमाण मुद्दामहून खूप कमी ठेवले जाते.

पारंपरिक डिझेल

या कमी सल्फर प्रमाणामुळे ते जळताना कमी धूर आणि हानिकारक वायू निर्माण करते. ज्यामुळे पर्यावरणीय नियमांचे पालन करण्यास मदत होते. त्याच्या जटिल शुद्धीकरण प्रक्रियेमुळे त्याचा उत्पादन खर्च पारंपरिक डिझेलपेक्षा वेगळा असतो.

जनरेटर सेट

म्हणूनच इंजिनचे नुकसान टाळण्यासाठी अवजड यंत्रसामग्री आणि जनरेटर सेटमध्ये त्याचा वापर आवश्यक आहे. औद्योगिक डिझेलची व्याप्ती सामान्य रस्ते वाहतुकीपेक्षा पूर्णपणे वेगळी आहे.

वीज निर्मिती

याचा वापर प्रामुख्याने मोठ्या उत्पादन कारखान्यांमध्ये, अवजड वीज निर्मिती करणाऱ्या यंत्रांमध्ये (डीजी सेट्स), बांधकाम क्रेन, उत्खनन यंत्रे आणि मोठ्या जहाजांमध्ये केला जातो.

उत्पादन खर्च

कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी शेतीतील कापणी यंत्रे आणि मोठ्या ट्रॅक्टर्समध्येही याचा कधीकधी वापर केला जातो. आता वीज आणि यंत्रसामग्रीसाठी या तेलाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करणाऱ्या अनेक उद्योगांमध्ये उत्पादन खर्च वाढणे अटळ आहे.

होर्मुजमध्ये जहाजं तरंगत ठेवायला किती खर्च येतो? सध्या किती जहाजं उभी आहेत?