संतोष कानडे
व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर तिने इंटरनेटवर मागे सोडलेल्या सर्व माहितीला 'डिजिटल मृतदेह' म्हणतात.
यामध्ये फेसबुक, इंस्टाग्राम यांसारखी सोशल मीडिया खाती आणि त्यावरील पोस्टचा समावेश होतो.
मृत व्यक्तीने क्लाउड किंवा गुगल ड्राइव्हवर साठवलेले फोटो आणि व्हिडिओ हे डिजिटल अवशेष मानले जातात.
व्यक्तीचे ई-मेल्स, व्हॉट्सअॅप चॅट्स आणि डिजिटल दस्तऐवज या माहितीचाही यात समावेश असतो.
इंटरनेटवर आपण जे काही व्यक्त करतो, त्यातून आपली एक 'डिजिटल ओळख' तयार होते, जी मृत्यूनंतरही टिकते.
मृत व्यक्तीच्या खात्यांचे काय करायचे, यासाठी फेसबुकसारखे प्लॅटफॉर्म 'लीगसी कॉन्टॅक्ट' नेमण्याची सोय देतात.
काही खाती मृत्यूनंतर कायमस्वरूपी डिलीट केली जातात किंवा आठवण म्हणून 'मेमोरियल' केली जातात.
आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे मृत व्यक्तीचा 'एआय अवतार' तयार करून त्यांच्याशी संवाद साधणे आता शक्य झाले आहे.
डिजिटल मृतदेहाच्या सुरक्षेसाठी आणि गोपनीयतेसाठी 'डिजिटल मृत्युपत्र' तयार करणे ही काळाची गरज बनली आहे.
थोडक्यात, भौतिक शरीर नष्ट झाले तरी इंटरनेटच्या जगात माणसाचे अस्तित्व डेटाच्या रूपात कायम राहते, हेच यातून सांगायचे आहे.