हाय-व्होल्टेज तारांनी चालणाऱ्या ट्रेनमध्ये जनरेटरची भूमिका काय असते?

ट्रेन

रुळांवरून जाड तारा, इंजिनला जोडलेला पेंटोग्राफ आणि वेगाने जाणारी ट्रेन... हे सर्व स्पष्ट दिसते की ट्रेन थेट विजेवर चालत आहे.

वीज पुरवठा

पण मग प्रश्न उद्भवतो की, जेव्हा वरून हजारो व्होल्ट वीज पुरवठा केला जात असेल, तेव्हा ट्रेनच्या मागे जनरेटर कार का बसवली जाते? वीज पुरवठ्यात कमतरता आहे का? त्यामागे काही विशिष्ट तांत्रिक कारण आहे?

जीवनरेखा

भारतीय रेल्वे ही देशाची जीवनरेखा म्हणून ओळखली जाते. दररोज लाखो प्रवासी रेल्वेने लांब आणि लहान अंतराचा प्रवास करतात. गेल्या काही वर्षांत, रेल्वेचे जलद विद्युतीकरण झाले आहे.

इलेक्ट्रिक लोकोमोटिव्ह

आज देशभरातील बहुतेक मार्गांवर इलेक्ट्रिक लोकोमोटिव्ह धावतात. यामुळे केवळ गाड्यांची गती वाढली नाही तर डिझेलवरील अवलंबित्व कमी होऊन पर्यावरणालाही मोठा फायदा झाला आहे.

ओव्हरहेड वायर्स

इलेक्ट्रिक गाड्या रुळांच्या वरच्या ओव्हरहेड वायर्सद्वारे चालवल्या जातात. या तारा अंदाजे २५,००० व्होल्ट (२५ केव्ही) एसी करंट वाहून नेतात. इंजिनवर बसवलेला एक पॅन्टोग्राफ या तारांना जोडतो.

ट्रान्सफॉर्मर

इंजिनला वीज प्रसारित करतो. इंजिनमधील ट्रान्सफॉर्मर नंतर आवश्यकतेनुसार हा उच्च व्होल्टेज कमी करतो आणि तो मोटर्सकडे पाठवतो. ज्यामुळे ट्रेन पुढे जाते. इथेच सर्वात मोठा प्रश्न उद्भवतो.

जनरेटर

जर इंजिनला इतकी वीज मिळत असेल, तर ट्रेनच्या मागील बाजूस जनरेटर कार का जोडली जाते? ओव्हरहेड वायरमधून मिळणारी वीज प्रामुख्याने ट्रेनला वीज देण्यासाठी वापरली जाते.

वीज

असे असली तरी, ट्रेनच्या आतही मोठ्या प्रमाणात वीज आवश्यक असते. एसी कोच, लाईट, पंखे, मोबाईल चार्जिंग पॉइंट्स, पेंट्री कार, वॉटर मोटर्स आणि इतर सिस्टीमना सतत वीज लागते.

ओव्हरहेड वीज

लांब पल्ल्याच्या गाड्या, विशेषतः राजधानी, शताब्दी, दुरांतो, तेजस आणि गरीब रथमध्ये एसी कोचची संख्या जास्त असते. अशा परिस्थितीत, केवळ ओव्हरहेड वीज पुरवठ्यावर अवलंबून राहणे धोकादायक ठरू शकते.

वीजपुरवठा

म्हणूनच, रेल्वे कोचना वीजपुरवठा सतत चालू ठेवण्यासाठी जनरेटर कार तैनात करते. जनरेटर कारचे प्राथमिक कार्य वीज व्यवस्थापन करणे आहे. जर ओव्हरहेड पुरवठ्यात समस्या असेल.

एसी बिघाड

तेव्हा व्होल्टेजमध्ये चढ-उतार असतील किंवा ट्रेन अशा भागात प्रवेश करत असेल जिथे वीज तात्पुरती बंद असेल तर जनरेटर ताबडतोब कामाला लागतो. यामुळे प्रवाशांना अंधार, एसी बिघाड किंवा इतर गैरसोयींचा सामना करावा लागत नाही.

पिल्ले अंड्यातून श्वास कसा घेतात? पोषणापासून ते ऑक्सिजनपर्यंत सर्व काही कसे पुरवले जाते?