पहाटेपासून ते रात्रीपर्यंत... कशी होती छत्रपती शिवरायांची दिनचर्या?

महाराजांची दिनचर्या

छत्रपती शिवाजी महाजांचे कौटुंबिक जीवन कसे होते याबद्दल तपशीलवार माहिती मिळत नाही. मात्र महाराजांची दिनचर्या कशी होती याचे वर्णन चिटणीस बखरींत आहे. ते पुढे लिहले आहे.

छत्रपती शिवाजी महाराज

छत्रपती शिवाजी महाराज पहाटे लवकर उठत असत.

मंगल वाद्यांचा नाद

उठताच गायक स्तुती गात असत आणि मंगल वाद्यांचा नाद होत असे. यामध्ये वीणा, मृदंग इत्यादी मंगल वाद्ये असत.

प्रातःस्मरण

प्रातःस्मरण केल्यानंतर शिवाजी महाराज प्रातर्विधी उरकत असत

गोमातेचे दर्शन

नंतर गोमातेचे दर्शन घेत आणि मंगलालंकार करून स्नान करत असत.

पूजन

जपध्यान आणि देवतांचे पूजन केल्यावर धर्मचर्चेत सहभागी होत.

तिरंदाजी

पुराणश्रवणानंतर महाराज तिरंदाजी आणि निशाणबाजीचे सराव करत असत.

सहकाऱ्यांशी चर्चा

सभेत महाराज आपल्या सहकाऱ्यांशी चर्चा करत आणि त्यांची कामे विचारून पूर्ण करत.

महाराज

भेटीला आलेल्या प्रत्येकाला महाराज भेटत असत आणि त्यांचे मुजरे स्विकारत

संवाद

महाराजांशी संवाद करणाऱ्यांना ते सन्मानाने उत्तर देत आणि काही वेळा हास्य करीत.

चर्चा

दुपारच्या भोजनानंतर महाराज चर्चा करत असत.

वामकुक्षी

भोजनानंतर महाराज काही वेळ वामकुक्षी घेत.

महाल

त्यानंतर महाराज कारखाने, महाल याची पाहणी करीत असत.

अवलोकन

न्यायालयातील प्रकरणांचे बारकाईने अवलोकन करीत असत.

देवालये

सायंकाळी महाराज बाहेरील स्वारी, बागा, देवालये यांची पाहणी करत असत.

अहवाल तपास

रात्रीच्या भोजनानंतर महाराज सभेत सहभागी होऊन पत्रे आणि अहवाल तपासत.

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात कॉफी होती का?