पेशवेकाळातील 'घुगरी' हक्क काय?

Sandip Kapde

घुगरी –

पेशवेकाळात घुगरी हा पाटलांचा परंपरागत हक्क मानला जात असे आणि तो धान्याच्या खंडी प्रमाणात गोळा केला जाई.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

माप –

त्या काळात बरुले (१२ पायली = १ मण) आणि सोलुले (१६ पायली = १ मण) अशी दोन मोजमाप पद्धती प्रचलित होत्या.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

मुशाहिरा –

मुशाहिरा म्हणजे सरकारी अधिकाऱ्यांना दिले जाणारे वेतन किंवा ठराविक देयक होय.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

खेरीज –

खेरीज मुशाहिरामध्ये धर्मादाय, वेतन आणि इतर प्रशासकीय खर्चांचा समावेश असे.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

रसद –

कमाविस किंवा मामलत मिळताना उमेदवाराकडून सरकारला दिली जाणारी ठराविक रक्कम रसद म्हणून ओळखली जात होती.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

हुंडी –

दूरच्या प्रांतातून वसूल झालेला ऐवज पुण्याला पोहोचवण्यासाठी हुंडी पद्धतीचा वापर केला जाई.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

कर –

रयतेकडून विविध कर वसूल करून राज्यकारभारासाठी आवश्यक धन सरकार जमा करत असे.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

जकात –

खरेदी-विक्री व्यवहारांवर तसेच मालवाहतुकीवर आकारला जाणारा कर म्हणजे जकात होय.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

हुंडेकरी –

बैलांच्या पाठीवरून दूरदूरच्या प्रांतात माल ने-आण करणाऱ्या वर्गाला हुंडेकरी म्हणत.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

मोहतर्फा –

व्यापाऱ्यांच्या व्यवसायावर आकारला जाणारा कर मोहतर्फा म्हणून ओळखला जात असे.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

पट्ट्या –

नेहमीच्या करांव्यतिरिक्त विशेष कारणांसाठी घेतल्या जाणाऱ्या आकारांना पट्ट्या म्हणत.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

घासदाणा –

शत्रूच्या मुलखातून घोड्यांसाठी चारा मिळावा म्हणून घेतलेला कर घासदाणा म्हणून प्रसिद्ध होता.

Peshwa-Era Revenue System Explained

|

esakal

शिवरायांच्या काळात कर्ज किती टक्के व्याजदराने मिळायचं?

Chhatrapati Shivaji Maharaj | esakal
येथे क्लिक करा