फाशीची शिक्षा कधी अंमलात येते? जाणून घ्या संपूर्ण कायदेशीर प्रक्रिया

नसरापूर प्रकरण

नसरापूर अत्याचार प्रकरणात विशेष न्यायालयाने भीमराव कांबळे याला फाशीची शिक्षा सुनावली आहे. मात्र त्याची अंमलबजावणी कधी होणार?

घटनात्मक प्रक्रिया

न्यायालयाने आरोपीला फाशीची शिक्षा सुनावली म्हणजे ती तत्काळ अंमलात आणली जात नाही. त्यासाठी कायद्यानुसार घटनात्मक प्रक्रिया करणे बंधनकारक आहे.

उच्च न्यायालय मान्यता

यात सर्वप्रथम सत्र न्यायालयाने दिलेली फाशीची शिक्षा उच्च न्यायालयाच्या पुष्टीसाठी पाठविली जाते. उच्च न्यायालयाच्या मंजुरीशिवाय फाशीची शिक्षा अंमलात आणता येत नाही.

उच्च न्यायालय निर्णय

उच्च न्यायालय पुरावे, साक्षी आणि खटल्याची संपूर्ण नोंद तपासून शिक्षा मान्य करणे, शिक्षा बदलणे किंवा आरोपीची निर्दोष मुक्तता करणे यापैकी कोणताही निर्णय देऊ शकते.

सर्वोच्च न्यायालयात अपील

उच्च न्यायालयाने फाशीच्या शिक्षेला मान्यता दिल्यानंतर दोषी व्यक्तीला सर्वोच्च न्यायालयात अपील करण्याचा अधिकार असतो.

याचिका

सर्वोच्च न्यायालयापर्यंत अपील सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय आल्यानंतरही दोषी व्यक्ती पुनर्विचार याचिका, त्यानंतर आवश्यक असल्यास क्युरेटिव्ह याचिका दाखल करू शकते.

क्युरेटिव्ह याचिका

क्युरेटिव्ह याचिका म्हणजे एखाद्या प्रकरणात पुनर्विचार याचिकादेखील फेटाळल्यानंतर न्यायाच्या गंभीर त्रुटी झाल्याचा दावा करत दाखल करता येणारी शेवटची न्यायालयीन याचिका.

दयेचा अर्ज

न्यायालयीन उपाय संपल्यावर दोषी व्यक्तीला राज्यपाल आणि राष्ट्रपतींकडे दयेचा अर्ज करण्याचा अधिकार आहे. दयेच्या अर्जावर निर्णय झाल्यानंतरच पुढील प्रक्रिया सुरू होते.

फाशीचा आदेश

सर्व न्यायालयीन आणि घटनात्मक पर्याय संपल्यानंतरच न्यायालय फाशीच्या शिक्षेच्या अंमलबजावणीसाठी आदेश जारी करते.

फाशीची शिक्षा

त्यानंतर कारागृह प्रशासन नियमावलीनुसार निश्चित तारखेला दोषी व्यक्तीला फाशीची शिक्षा देते.

फाशीची शिक्षा आणि जन्मठेप यात फरक काय?