हेलियम वायूचा वापर कुठे होतो, इराण युद्धादरम्यान तो दुर्मिळ कसा होत आहे? जाणून घ्या...

हेलियम वायू

मध्य पूर्वेतील सध्याच्या तणावाचा परिणाम केवळ तेल आणि वायूवरच होत नाहीये. त्याचा परिणाम एक अत्यावश्यक संसाधन असलेल्या हेलियम वायूवरही मोठ्या प्रमाणावर होत आहे.

रास लाफान

कतारच्या रास लाफान औद्योगिक शहरात झालेल्या व्यत्ययांमुळे जागतिक हेलियम पुरवठा साखळीत गंभीर अडथळा निर्माण झाला आहे.

उत्पादन

जगातील एकूण हेलियम उत्पादनापैकी जवळपास एक तृतीयांश उत्पादन केवळ याच केंद्रातून होत असल्यामुळे, त्याचा परिणाम जगभरातील उद्योगांवर जाणवत आहे. हेलियम फक्त फुग्यांसाठीच नाही.

वैज्ञानिक वायू

तो एक महत्त्वाचा औद्योगिक आणि वैज्ञानिक वायू आहे. त्याचे ज्वलनशील नसणे आणि अत्यंत कमी तापमान गाठण्याची क्षमता यांसारखे अद्वितीय गुणधर्म, त्याला आधुनिक तंत्रज्ञान आणि आरोग्यसेवेसाठी अत्यावश्यक बनवतात.

एमआरआय मशीन

हेलियमचा एक सर्वात महत्त्वाचा उपयोग एमआरआय मशीनमध्ये होतो. उच्च-गुणवत्तेचे वैद्यकीय स्कॅन तयार करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सुपरकंडक्टिंग चुंबकांना थंड करण्यासाठी द्रव हेलियमचा वापर केला जातो.

चाचण्यांचा खर्च

याच्या कोणत्याही तुटवड्याचा थेट परिणाम रुग्णालयीन सेवांवर होऊ शकतो आणि चाचण्यांचा खर्च वाढू शकतो. सेमीकंडक्टरच्या निर्मितीमध्ये हेलियम महत्त्वाची भूमिका बजावते.

चिप उत्पादन

स्मार्टफोन, संगणक आणि आधुनिक इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये वापरल्या जाणाऱ्या मायक्रोचिप्ससाठी स्वच्छ आणि नियंत्रित वातावरण तयार करण्यास ते मदत करते. त्याच्या कमतरतेमुळे जागतिक चिप उत्पादनात व्यत्यय येऊ शकतो.

रॉकेट इंधन

स्पेसएक्ससारख्या अवकाश कंपन्या रॉकेट इंधन प्रणालीवर दाब देण्यासाठी आणि ती स्वच्छ करण्यासाठी हेलियमवर अवलंबून असतात. हेलियमशिवाय, सुरक्षित रॉकेट प्रक्षेपण करणे लक्षणीयरीत्या अधिक कठीण होते.

हेलियमचा वापर

फायबर ऑप्टिक केबल्स बनवण्यासाठी आणि हाय-स्पीड इंटरनेट नेटवर्क्सना ऊर्जा देण्यासाठी हेलियमचा वापर केला जातो. पुरवठ्यातील व्यत्ययांमुळे दूरसंचार आणि डेटा पायाभूत सुविधांवर परिणाम होऊ शकतो.

नायट्रोजन

पाण्याखालील कठीण परिस्थितीत डायव्हर्सना सुरक्षितपणे श्वास घेण्यास मदत करण्यासाठी आणि नायट्रोजनमुळे होणारा त्रास टाळण्यासाठी हेलियम ऑक्सिजनसोबत मिसळले जाते.

परिणाम

यामुळे व्यावसायिक आणि वैज्ञानिक अशा दोन्ही प्रकारच्या डायव्हिंग मोहिमांसाठी ते अत्यावश्यक ठरते. जेव्हा हल्ल्यांमुळे कतारच्या रास लाफान बंदरातील कामकाज थांबले आणि उत्पादनावर परिणाम झाला, तेव्हा समस्या सुरू झाल्या.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनी

याशिवाय, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीसारख्या महत्त्वाच्या सागरी मार्गांवरील कडक नियंत्रणामुळे निर्यातीला विलंब झाला, ज्यामुळे जहाजांना लांबचे मार्ग घ्यावे लागले आणि खर्च वाढला.

किमती

पुरवठ्यातील व्यत्ययांमुळे भारत आणि इतर अनेक देशांमध्ये हेलियमच्या किमती ७०% ते १००% नी वाढल्या आहेत. यामुळे आरोग्यसेवेचा खर्च वाढू शकतो, बांधकामास विलंब होऊ शकतो आणि आर्थिक परिणामही होऊ शकतात.

१ लिटर पेट्रोलवर सरकार आणि तेल कंपनीची किती कमाई होते? जाणून घ्या...