संतोष कानडे
सापांना काही तीव्र वास अप्रिय वाटतात. त्यामुळे त्या वासांपासून ते तसे दूरच जाणं पसंत करतात.
लसूण, कांदा, मिरची किंवा काही तीव्र सुगंधी पदार्थ सापांना त्रासदायक वाटतात, असा घरगुती समज आहे.
दालचिनी, लवंग, पुदिना आणि काही आवश्यक तेलांबाबतही साप दूर राहतात असे दावे केले जातात.
मात्र अशा पदार्थांचा वापर केल्याने साप नक्कीच परिसर सोडून जातील, असे मानणे योग्य नाही.
वास ओळखण्यासाठी साप त्यांच्या जिभेचा आणि जेकबसन अवयवाचा वापर करतात.
त्यामुळे वातावरणातील रासायनिक संकेत त्यांच्यासाठी महत्त्वाचे असतात.
पेट्रोल, केरोसीन, फिनाइल किंवा इतर रसायने वापरून साप पळवण्याचा प्रयत्न करू नये.
अशा रसायनांमुळे माणसे, पाळीव प्राणी आणि पर्यावरणालाही धोका निर्माण होऊ शकतो.
घराजवळ साप येऊ नयेत यासाठी परिसरातील झुडपे, कचरा आणि लपण्याची ठिकाणे कमी ठेवणे अधिक उपयुक्त ठरते.
साप घरात आल्यास त्याला पकडण्याचा प्रयत्न न करता स्थानिक सर्पमित्र किंवा प्रशिक्षित बचाव पथकाची मदत घेणे सुरक्षित ठरते.