संतोष कानडे
आयुर्वेदात साखर पूर्णपणे टाळण्याचा सल्ला दिलेला नाही; मात्र नैसर्गिक, कमी प्रक्रिया केलेली आणि मर्यादित प्रमाणातील गोड पदार्थ अधिक हितकारक मानले आहेत.
आयुर्वेदानुसार खडीसाखर (मिश्री) ही साध्या पांढऱ्या साखरेपेक्षा अधिक शुद्ध आणि तुलनेने हितकारक मानली जाते.
गूळ हा लोह आणि काही खनिजे असलेला नैसर्गिक गोड पदार्थ असल्याने तोही मर्यादित प्रमाणात सेवन करण्याची शिफारस केली जाते.
मध हा आयुर्वेदात महत्त्वाचा आहारद्रव्य मानला गेला आहे; मात्र तो कधीही गरम करून किंवा गरम पदार्थांमध्ये मिसळून खाऊ नये, असे स्पष्ट सांगितले आहे.
अतिप्रमाणात साखरेचे सेवन केल्याने कफ वाढणे, लठ्ठपणा, मंद पचन आणि इतर आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात, असे आयुर्वेदात वर्णन आहे.
शुद्ध पांढरी साखर ही आधुनिक प्रक्रियेतून तयार होत असल्याने तिच्याऐवजी कमी प्रक्रिया केलेले नैसर्गिक गोड पदार्थ अधिक योग्य मानले जातात.
तथापि, गूळ, खडीसाखर किंवा मध हेही अति प्रमाणात खाल्ल्यास शरीराला अपाय होऊ शकतो, कारण त्यामध्येही साखरेचे प्रमाण जास्त असते.
मधुमेह, लठ्ठपणा किंवा इतर चयापचयाशी संबंधित आजार असलेल्या व्यक्तींनी कोणताही गोड पदार्थ वैद्यकीय किंवा आहारतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानेच घ्यावा.
आयुर्वेदाचा मुख्य सिद्धांत असा आहे की अन्नाचे प्रमाण, ऋतू, प्रकृती आणि पचनशक्ती यांचा विचार करूनच गोड पदार्थांचे सेवन करावे.
म्हणून आयुर्वेदानुसार मर्यादित प्रमाणात खडीसाखर, गूळ किंवा मध हे पर्याय मान्य असले, तरी कोणत्याही प्रकारच्या साखरेचे अति सेवन आरोग्यास हितकारक मानलेले नाही.