संतोष कानडे
पायांची आढी घालणे म्हणजे बसताना एका पायावर दुसरा पाय ठेवणे किंवा झोपताना पायांचे पंजे एकमेकांवर ठेवणे, ही अनेक ठिकाणी दिसणारी सामान्य बसण्याची पद्धत आहे.
काही भारतीय कुटुंबांमध्ये देवासमोर, पूजेच्या वेळी किंवा वडीलधाऱ्यांसमोर पायांची आढी घालून बसणे टाळावे, अशी रूढी आहे.
या प्रथेचा संबंध अनेकदा आदर, शिष्टाचार आणि धार्मिक भावनांशी जोडला जातो; मात्र सर्व ठिकाणी एकच धार्मिक नियम असल्याचे म्हणता येत नाही.
वडीलधाऱ्यांसमोर किंवा देवासमोर पाय पसरून किंवा पाय दाखवून बसू नये, अशी परंपरा मुख्यतः नम्रतेचे प्रतीक मानली जाते.
वैज्ञानिकदृष्ट्या काही वेळ पायांची आढी घातल्याने निरोगी व्यक्तीला मोठे नुकसान होते, असा ठोस पुरावा नाही.
मात्र बराच वेळ एकाच पद्धतीने बसल्यास पायावर दबाव येऊन मुंग्या येणे, बधिरपणा किंवा अस्वस्थता जाणवू शकते.
एका पायावर दुसरा पाय ठेवून दीर्घकाळ बसल्यास काही लोकांमध्ये रक्ताभिसरणावर तात्पुरता परिणाम होऊ शकतो.
चुकीच्या किंवा सततच्या बसण्याच्या पद्धतीमुळे गुडघे, कंबर किंवा पाठीवर ताण जाणवू शकतो, विशेषतः आधीपासून त्रास असलेल्या व्यक्तींमध्ये.
त्यामुळे 'पायांची आढी घातल्याने मोठा आजार होतो' असे नाही; किती वेळ आणि कोणत्या पद्धतीने बसतो हे अधिक महत्त्वाचे आहे.
धार्मिक किंवा पारंपरिक दृष्टीने ही पद्धत टाळण्यामागे आदर आणि शिष्टाचाराची भावना असू शकते.