उष्णता जेवढी जास्त, तेवढा जास्त घाम का येतो? जाणून घ्या यामागील नेमके विज्ञान...

घाम

जेव्हा तुम्ही कडक उन्हात बाहेर पडता, तेव्हा घाम येणे स्वाभाविक आहे. आपण अनेकदा याकडे एक त्रासदायक गोष्ट म्हणून दुर्लक्ष करतो.

प्रणाली

पण तुम्हाला माहित आहे का की घाम आपल्या शरीराला आतून जळण्यापासून वाचवतो? ही आपल्या शरीराची एक अद्भुत आणि गुंतागुंतीची वातानुकूलन प्रणाली आहे.

प्रक्रिया

जी आपल्याला सुरक्षित ठेवण्यासाठी सतत कार्यरत असते. ही प्रक्रिया केवळ पाणी बाहेर टाकण्यापुरती मर्यादित नाही; जीवन टिकवण्यासाठी ही एक अत्यावश्यक जैविक प्रतिक्रिया आहे.

शीतकरण

घाम येणे ही खरं तर शरीरातील एक नैसर्गिक शीतकरण प्रक्रिया आहे, जिला शास्त्रीय भाषेत थर्मोरेग्युलेशन म्हणतात. आपल्या शरीराचे एक सामान्य अंतर्गत तापमान असते, जे सुमारे ९८.६°F राहिले पाहिजे.

शरीर

जेव्हा बाहेरील तापमान या पातळीपेक्षा वाढते किंवा शारीरिक श्रमामुळे शरीर गरम होते, तेव्हा मेंदूतील हायपोथॅलॅमस नावाचा भाग त्वरित सक्रिय होतो.

ग्रंथी

ही ग्रंथी आपल्या शरीराच्या नियंत्रण कक्षाप्रमाणे काम करते आणि त्वचेतील २० ते ४० लाख घाम ग्रंथींना तात्काळ कामाला लागण्याचा संकेत पाठवते.

बाष्पीभवन

घामामध्ये ९९% पाणी आणि अंदाजे १% मीठ व चरबी असते. जेव्हा हा द्रव त्वचेच्या पृष्ठभागावर पोहोचतो, तेव्हा खरी जादू सुरू होते. घाम हवेच्या संपर्कात येताच त्याचे बाष्पीभवन होऊ लागते.

थंड

या बाष्पीभवनाच्या प्रक्रियेदरम्यान घाम आपल्या त्वचेवरील शरीरातील अतिरिक्त उष्णता शोषून घेतो. ही उष्णता बाष्पीभवन झाल्यावर, आपली त्वचा थंड वाटते.

तापमान

ज्यामुळे आपले शरीर ३७°C चे अंतर्गत तापमान स्थिर राखू शकते. उन्हाळ्यात जास्त घाम येण्याचे मुख्य कारण म्हणजे बाहेरील तापमान आपल्या सामान्य शारीरिक तापमानापेक्षा खूप जास्त वाढू शकते.

मेहनत

अशा परिस्थितीत, शरीराला जास्त गरम होण्यापासून रोखण्यासाठी अधिक मेहनत करावी लागते. जर शरीराला घाम येणे थांबले, तर आपल्या शरीराचे तापमान धोकादायक पातळीपर्यंत वाढू शकते.

हायपोथॅलॅमस

म्हणूनच, तापमान जितके जास्त असते, तितकाच हायपोथॅलॅमस अधिक सक्रिय होतो आणि शरीराला थंड ठेवण्यासाठी ग्रंथींना भरपूर पाणी आणि क्षार स्रवण्याचे निर्देश देतो.

उष्णता

केवळ उष्णताच नाही, तर दमट हवामानदेखील घाम येण्यास कारणीभूत ठरते. दमट हवा आधीच आर्द्रतेने भरलेली असते, ज्यामुळे आपल्या त्वचेवरील घामाचे सहजपणे बाष्पीभवन होत नाही.

अस्वस्थ

यामुळेच दमटपणात आपल्याला अधिक अस्वस्थ वाटते, कारण आपली नैसर्गिक शीतकरण प्रणाली पूर्णपणे कार्यरत नसते. शिवाय, घामाच्या ग्रंथी केवळ तापमानामुळेच नव्हे.

तणाव

तर भावनिक तणाव किंवा चिंतेमुळेही सक्रिय होतात. जेव्हा आपण तणावात असतो, तेव्हा शरीरातील ॲपोक्राइन ग्रंथी घाम स्रवतात, जो तापमान कमी करण्यासाठी नव्हे, तर भावनांना प्रतिसाद म्हणून तयार होतो.

एम.एस. धोनी आयपीएल २०२६ चा एकही सामना नाही, तरीही सीएसके पूर्ण मानधन देणार का? जाणून घ्या...