संतोष कानडे
गव्हामध्ये कार्बोहायड्रेटचे प्रमाण तुलनेने जास्त असल्यामुळे तो रक्तातील साखर इतर काही धान्यांच्या तुलनेत लवकर वाढवू शकतो.
ज्वारी, बाजरी आणि नाचणीमध्ये गव्हापेक्षा अधिक फायबर असल्यामुळे पचन सुधारण्यास आणि पोट जास्त वेळ भरल्यासारखे राहण्यास मदत होते.
नाचणीमध्ये भरपूर कॅल्शियम, तर बाजरीमध्ये लोह, मॅग्नेशियम आणि इतर खनिजे मुबलक प्रमाणात असतात.
ज्वारीमध्ये अँटिऑक्सिडंट्स आणि फायबर चांगल्या प्रमाणात असल्यामुळे हृदयाचे आरोग्य आणि वजन नियंत्रणासाठी ती उपयुक्त मानली जाते.
गव्हामध्ये ग्लुटेन असते. त्यामुळे सिलिअॅक रोग किंवा ग्लुटेन संवेदनशीलता असलेल्या व्यक्तींना गहू टाळावा लागतो.
ज्वारी, बाजरी आणि नाचणी यांचा ग्लायसेमिक इंडेक्स अनेक गव्हाच्या पदार्थांपेक्षा कमी असू शकतो, त्यामुळे मधुमेह असलेल्या व्यक्तींना हे धान्य अधिक उपयुक्त ठरू शकते.
असं असलं तरी संपूर्ण गव्हाचे पीठ हे मैद्यापेक्षा अधिक पौष्टिक आहे आणि निरोगी व्यक्तीसाठी ते चांगला पर्याय ठरू शकते.
डॉक्टर सर्वांनाच गहू खाऊ नका असे सांगत नाहीत; मात्र काही आरोग्यस्थितींमध्ये गव्हाचे प्रमाण कमी करण्याचा सल्ला दिला जातो.
आहारतज्ज्ञांच्या मते, एकाच धान्यावर अवलंबून न राहता गहू, ज्वारी, बाजरी, नाचणी आणि इतर संपूर्ण धान्यांचा आळीपाळीने आहारात समावेश करणे अधिक संतुलित आणि आरोग्यदायी ठरते.