संतोष कानडे
यकृत शरीराला ऊर्जा मिळण्यासाठी साठवलेले ग्लुकोज रक्तात सोडते, विशेषतः उपाशीपोटी आणि रात्री.
इन्सुलिन रेसिस्टन्स असल्यास शरीरातील पेशी इन्सुलिनला योग्य प्रतिसाद देत नाहीत, त्यामुळे रक्तातील ग्लुकोज वाढतो.
स्वादुपिंडातून इन्सुलिन कमी तयार होणे किंवा त्याचा परिणाम कमी होणे हे रक्तातील साखर वाढण्याचे प्रमुख कारण आहे.
भात, पोळी, ब्रेड, बटाटा यांसारख्या कार्बोहायड्रेटयुक्त पदार्थांचे पचन होऊन ग्लुकोज तयार होते.
ताण वाढल्यावर शरीरातील काही हार्मोन्स रक्तातील साखर वाढवू शकतात.
आजारपण किंवा संसर्ग झाल्यावरही रक्तातील साखर तात्पुरती वाढू शकते.
कमी शारीरिक हालचाल, जास्त वजन किंवा कंबरेभोवती चरबी यामुळे इन्सुलिन रेसिस्टन्सचा धोका वाढतो.
कौटुंबिक इतिहास आणि वाढते वय यामुळे टाइप-२ मधुमेहाचा धोका वाढतो.
काही औषधे, विशेषतः कॉर्टिकोस्टेरॉइड्स रक्तातील साखर वाढवू शकतात.
त्यामुळे “साखर खात नाही म्हणजे रक्तातील साखर वाढणार नाही” हे चुकीचे आहे; शरीरातील ग्लुकोज निर्मिती आणि इन्सुलिनची कार्यक्षमताही रक्तातील साखरेवर मोठा परिणाम करते.