संतोष कानडे
नाक बंद झालं की अन्नाची चव कमी जाणवण्याचं मुख्य कारण म्हणजे वास घेण्याची क्षमता कमी होते.
आपण अन्न खाताना त्यातून सुटणारे सुगंध नाकापर्यंत पोहोचतात.
हे सुगंध मेंदूला त्या अन्नाची ओळख आणि त्याची चव समजण्यास मदत करतात.
सर्दी किंवा नाक बंद झाल्यामुळे हे सुगंध नाकातील वास ओळखणाऱ्या पेशींपर्यंत नीट पोहोचत नाहीत.
त्यामुळे जीभ गोड, आंबट, खारट, कडू अशा मूलभूत चवी ओळखत असली तरी अन्नाची पूर्ण चव जाणवत नाही.
म्हणूनच सर्दी झाल्यावर आवडतं जेवणही बेचव वाटू शकतं.
उदाहरणार्थ, चॉकलेट किंवा संत्र्यासारख्या पदार्थांमधील वैशिष्ट्यपूर्ण फरक ओळखणे कठीण होऊ शकते.
म्हणजे नाक बंद झाल्यावर जीभ काम करणं थांबवत नाही; वासाचा महत्त्वाचा भाग कमी होतो.
नाक मोकळं झाल्यावर वासाची क्षमता परत येते आणि अन्नाची चवही सामान्यपणे जाणवू लागते.
म्हणून 'चव कमी झाली' असं वाटत असलं तरी अनेकदा खरी अडचण चवीत नसून वास घेण्याच्या क्षमतेत असते.