उन्हाळ्यात प्रत्यक्ष तापमानापेक्षा जास्त उष्णता का जाणवते? जाणून घ्या यामागील विज्ञान...

उष्णता

यावर्षी सुरुवातीपासूनच उष्णता वाढली आहे. एप्रिल महिन्यातच, उत्तर भारतातील बहुतांश भागांमध्ये पारा ४० ते ४२ अंश सेल्सिअसच्या दरम्यान नोंदवला जात आहे.

तापमान

साधारणपणे, हे तापमान सहन करण्याची एक मर्यादा असते, परंतु आजकाल परिस्थिती अशी आहे की ४० अंश तापमानातही शरीराला ४५-४६ अंशांइतकी उष्णता जाणवत आहे.

वैज्ञानिक कारण

हा केवळ एक भ्रम नाही, तर यामागे एक सखोल वैज्ञानिक कारण आहे. विकासाच्या आंधळ्या शर्यतीत आपण काँक्रीटच्या जंगलांमध्ये अडकत चाललो आहोत.

सहनशीलता

ज्याचा थेट परिणाम आपल्या सभोवतालच्या पर्यावरणावर आणि आपल्या सहनशीलतेवर होत आहे. जेव्हा आपल्याला गरम वाटते, तेव्हा ते केवळ हवेच्या तापमानामुळे नसते, तर उष्णता निर्देशांकामुळे असते.

परिणाम

हा तापमान आणि हवेतील आर्द्रता यांचा एकत्रित परिणाम असतो. विज्ञानानुसार, आपले शरीर घामाद्वारे स्वतःला थंड ठेवते. जेव्हा हवेत आर्द्रता जास्त असते, तेव्हा त्वचेवरील घामाचे बाष्पीभवन होऊ शकत नाही.

थंड

घामाच्या बाष्पीभवनाच्या या मंद प्रक्रियेमुळे शरीर थंड होऊ शकत नाही, ज्यामुळे आपल्याला प्रत्यक्ष तापमानापेक्षा खूप जास्त गरम वाटते.

अनुभव

यामुळेच लोकांना पावसाळ्यात किंवा किनारपट्टीच्या भागांमध्ये अनेकदा असह्य उकाड्याचा अनुभव येतो. आजकाल शहरांमधील उंच इमारती, डांबरी रस्ते आणि काँक्रीटच्या रचना सूर्याची उष्णता शोषून घेतात.

क्षमता

या पृष्ठभागांमध्ये दीर्घ काळासाठी उष्णता शोषून घेण्याची आणि ती बाहेर सोडण्याची क्षमता असते, या घटनेला 'शहरी उष्णता बेट परिणाम' म्हणून ओळखले जाते.

दमट

शहरांमधून रात्रीच्या वेळी ही उष्णता बाहेर पडते, ज्यामुळे रात्री दमट होतात. याउलट, ग्रामीण भागांमध्ये, त्यांच्या हिरवळीमुळे आणि मोकळ्या जागांमुळे, तापमान तुलनेने कमी राहते.

नैसर्गिक हवा

शिवाय, शहरांमधील उंच इमारती नैसर्गिक हवा खेळती राहण्यास अडथळा आणतात, ज्यामुळे घाम सुकवणारी थंड हवा आपल्यापर्यंत पोहोचू शकत नाही

वाढ

गेल्या काही दशकांमध्ये हवामान बदलामुळे जगभरातील सरासरी तापमानात वाढ झाली आहे. उष्णतेच्या लाटा आता पूर्वीपेक्षा जास्त काळ टिकतात.

प्रदूषण

ज्यामुळे शरीराला सामान्य तापमानाशी जुळवून घेणे शक्य होत नाही. हवेतील धुळीचे आणि प्रदूषणाचे सूक्ष्म कण वातावरणात उष्णता अडवून ठेवतात.

उष्ण

याव्यतिरिक्त, शहरांमधील यंत्रे, वातानुकूलित यंत्रे आणि वाहनांमधून निघणारी कृत्रिम उष्णता देखील आपल्या सभोवतालचे वातावरण अधिक उष्ण करते.

क्षमता

दुपारच्या वेळी सूर्याची थेट अतिनील किरणे आपले शरीर भाजून काढण्यासाठी पुरेशी असतात. ज्यामुळे जाणवणाऱ्या उष्णतेत भर पडते. प्रत्येक व्यक्तीची उष्णता सहन करण्याची क्षमता वेगवेगळी असते.

चक्कर

परंतु निर्जलीकरणामुळे या क्षमतेवर गंभीर परिणाम होतो. जेव्हा शरीरात पाण्याची कमतरता असते, तेव्हा शरीराचे अंतर्गत तापमान नियंत्रित करणारी यंत्रणा निकामी होऊ लागते, ज्यामुळे चक्कर आणि थकवा येतो.

भूमिका

या संदर्भात आपल्या कपड्यांची निवड देखील महत्त्वाची भूमिका बजावते. गडद रंगाचे कपडे उष्णता अडवून ठेवतात, तर घट्ट कपड्यांमुळे हवेचा संचार रोखला जातो.

घाम

फिकट रंगाचे सुती आणि सैल कपडे केवळ घाम शोषून घेण्यास मदत करत नाहीत, तर त्वचेपर्यंत हवा पोहोचू देतात, ज्यामुळे शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यास मदत होते.=

भारतात पहिले साम्राज्य केव्हा स्थापन झाले? ते कुणी आणि कसे सुरू केले? जाणून घ्या...