समुद्रात वीज पडली तरी मासे का मरत नाहीत? जाणून घ्या यामागचं विज्ञान...

पाणी

निसर्गाच्या सर्वात मोठ्या रहस्यांपैकी एक म्हणजे, पाण्यावर वीज पडल्यावर सागरी जीवसृष्टी सुरक्षित कशी राहते. आपल्याला माहित आहे की पाणी विजेचा उत्कृष्ट वाहक आहे.

वैज्ञानिक तत्त्व

तरीही जेव्हा लाखो व्होल्टची वीज समुद्राच्या पृष्ठभागावर पडते, तेव्हा माशांचा मोठ्या प्रमाणावर नाश होत नाही. यामागे एक साधे पण अत्यंत अचूक वैज्ञानिक तत्त्व कार्यरत असते.

संरक्षक ढाल

जे खोल पाण्यातील जीवांसाठी संरक्षक ढाल म्हणून काम करते. वीज नेहमी कमीत कमी प्रतिकार असलेला मार्ग निवडते. वैज्ञानिक भाषेत याला 'कमीतकमी प्रतिकाराचा मार्ग' म्हणतात.

वीज

जेव्हा वीज समुद्राच्या पृष्ठभागावर पडते, तेव्हा ती थेट पाण्याच्या खोल भागात जाण्याऐवजी पृष्ठभागावर पसरणे पसंत करते.

सोपा मार्ग

समुद्राच्या पृष्ठभागामुळे विजेला जाण्यासाठी सोपा मार्ग मिळत असल्यामुळे ती समुद्रात खोलवर बुडण्याऐवजी मोठ्या क्षेत्रावर आडव्या दिशेने पसरते.

शक्तिशाली वाहक

समुद्राचे पाणी म्हणजे केवळ साधे पाणी नव्हे; ते खारट आणि क्षारांनी समृद्ध असते. क्षारांच्या उपस्थितीमुळे ते विजेचे एक शक्तिशाली वाहक बनते.

ऊर्जा

जेव्हा वीज पाण्याच्या पृष्ठभागावर आदळते तेव्हा खारट पाणी तिची ऊर्जा वेगाने शोषून घेते. सर्व दिशांना पसरवते. या जलद प्रसारामुळे वीज एकाच बिंदूवर केंद्रित होण्यापासून रोखली जाते.

मासे

ती झपाट्याने कमकुवत होते. बहुतेक सागरी प्राणी आणि मासे पाण्याच्या पृष्ठभागावर पोहण्याऐवजी खोल पाण्यात राहणे पसंत करतात.

प्रभावी

शास्त्रज्ञांच्या मते, विजेची ऊर्जा पाण्याच्या पृष्ठभागावर आदळल्यानंतर केवळ काही मीटरपर्यंतच प्रभावी राहते. जसजसे आपण पाण्याच्या पृष्ठभागाखाली जातो तसतसा विजेचा प्रभाव झपाट्याने कमी होऊ लागतो.

सुरक्षित

समुद्राची खोल जागा या जीवांसाठी उष्णतारोधकाचे काम करते, ज्यामुळे पृष्ठभागावर घडणाऱ्या विनाशकारी घडामोडींपासून ते पूर्णपणे अनभिज्ञ आणि सुरक्षित राहतात.

धोका

समुद्र हे एक सुरक्षित ठिकाण असले तरी, जेव्हा वीज पडण्याच्या नेमक्या क्षणी एखादा प्राणी किंवा मासा पृष्ठभागाच्या अगदी जवळ असतो, तेव्हा धोका निर्माण होतो.

विजेचा धक्का

पृष्ठभागापासून काही मीटरच्या आत राहणाऱ्या प्राण्यांना जोरदार विजेचा धक्का बसू शकतो जो प्राणघातकही ठरू शकतो.

प्रवृत्ती

महासागराचा विशाल विस्तार आणि प्राण्यांची खोल पाण्यात राहण्याची प्रवृत्ती यामुळे अशा घटनांमधील जीवितहानीची संख्या नगण्य असते.

थर

ही एक उल्लेखनीय नैसर्गिक यंत्रणा आहे, ज्याद्वारे जीव आपल्या पर्यावरणाशी जुळवून घेतात. जेव्हा वीज पडते, तेव्हा ती पाण्याखाली शिरण्याऐवजी पाण्याच्या पृष्ठभागावर एक थर तयार करते.

निष्प्रभ

याचा अर्थ असा की, विद्युत प्रवाह प्रामुख्याने पृष्ठभागाजवळच राहतो. ही विद्युत ऊर्जा पाण्याच्या संपर्कात येताच, ती मोठ्या परिसरात निष्प्रभ होऊ लागते.

आश्रयस्थान

यामुळेच लाखो व्होल्ट शक्तीची वीजसुद्धा महासागराच्या विशालतेपुढे आणि खोलीपुढे निष्प्रभ ठरते. माशांसाठी, त्यांचे खोल अधिवास हे सर्वात सुरक्षित आश्रयस्थान बनते.

नियम

समुद्रातील वीज पडण्याची घटना आपल्याला शिकवते की विज्ञानाचे नियम जीवनाचे रक्षण कसे करतात.

संरक्षक चक्र

खाऱ्या पाण्याची उत्तम विद्युतवाहकता, पृष्ठभागावर विजेचा प्रसार आणि जीवांचे खोल अधिवास हे तीन घटक एकत्र येऊन एक संरक्षक चक्र तयार करतात.

भौतिक घटना

ही जादू नाही, तर एक भौतिक घटना आहे, ज्यात ऊर्जेच्या विखुरण्यामुळे ती क्षीण होते. यामुळेच पाण्याखालील जीवसृष्टी विजेच्या धक्क्यांपासून नेहमी सुरक्षित असते.

तापाचे किती प्रकार आहेत? ९९ टक्के लोकांना उत्तर माहिती नाही, जाणून घ्या...