एवढी प्रचंड वजनाची असूनही पाणबुडी बुडत का नाही? जाणून घ्या यामागचं भन्नाट विज्ञान...

पाणबुडी

हजारो टन वजनाची पाणबुडी पृष्ठभागावर सहजतेने तरंगू शकते हे अशक्य वाटेल जेव्हा एक लहान लोखंडी सुई देखील पाण्याखाली बुडू शकते.

आर्किमिडीजचा तत्व

यामागील कारण केवळ जादू किंवा प्रगत साहित्य नाही तर मूलभूत भौतिकशास्त्र आहे. यामागील तत्व म्हणजे आर्किमिडीजचा तत्व.

शक्ती

हे तत्व सांगते की पाण्यात बुडलेल्या कोणत्याही वस्तूला ती विस्थापित करते त्या पाण्याच्या वजनाइतकी वरची शक्ती अनुभवते. जेव्हा पाणबुडी पृष्ठभागावर असते तेव्हा तिची एकूण घनता समुद्राच्या पाण्यापेक्षा कमी ठेवली जाते.

रचना

पाणबुडी जरी बरीच जड असली तरी, तिची पोकळ रचना आणि हवेने भरलेले कप्पे तिच्या आकारमानात लक्षणीय वाढ करतात. कारण ती मोठ्या प्रमाणात पाणी विस्थापित करते.

संतुलित

त्यामुळे वरच्या दिशेने येणारा उताराचा बल तिचे वजन संतुलित करतो. म्हणूनच ती बुडण्याऐवजी तरंगते. लोखंडी सुई बुडते कारण तिची घनता पाण्यापेक्षा खूप जास्त असते.

वस्तुमान

ती तिच्या वजनाच्या तुलनेत खूप कमी पाणी विस्थापित करते. दुसरीकडे, पाणबुडी तिचे वस्तुमान खूप मोठ्या आकारमानात पसरवते.

बॅलास्ट टँक

जोपर्यंत पाणबुडीची सरासरी घनता पाण्यापेक्षा कमी राहते तोपर्यंत ती जास्त वजन असूनही तरंगत राहते. पाणबुडीची प्राथमिक नियंत्रण प्रणाली तिच्या बॅलास्ट टँकमध्ये असते.

व्हॉल्व्ह

ही टँक पाणबुडी बुडेल, तरंगेल किंवा विशिष्ट खोलीवर राहील की नाही हे ठरवते. जेव्हा पाणबुडीला डुबकी मारण्याची आवश्यकता असते तेव्हा या टँकमधील व्हॉल्व्ह उघडले जातात.

पंप

ज्यामुळे समुद्राचे पाणी आत येऊ शकते, ज्यामुळे पाणबुडीचे एकूण वजन आणि घनता वाढते. जेव्हा पृष्ठभागावर येण्याची वेळ येते तेव्हा संकुचित हवा या टँकमध्ये पंप केली जाते. ज्यामुळे पाणी बाहेर पडते.

हलकी

टाक्या हवेने भरल्यानंतर पाणबुडी पुन्हा हलकी होते आणि पृष्ठभागावर परत येते. शिवाय पाणबुड्या नेहमीच बुडत नाहीत किंवा तरंगत नाहीत.

नेव्हिगेशन

बऱ्याचदा त्यांना नेव्हिगेशन किंवा लपण्यासाठी एका विशिष्ट खोलीवर राहावे लागते. अशा परिस्थितीत, पाणबुडीचे वजन ती विस्थापित करते त्या पाण्याइतकेच असते.

हवेचे प्रमाण

टाक्यांमध्ये पाणी आणि हवेचे प्रमाण काळजीपूर्वक समायोजित करून, अभियंते पाणबुडी बुडत नाही किंवा तरंगत नाही याची खात्री करतात.

प्रवासी विमानांमध्ये जीव वाचवण्यासाठी पॅराशूट का नसतात? जाणून घ्या महत्त्वाचं कारण...