ऋषिकेश-हरिद्वार अशा ठिकाणी गंगा आरती का केली जाते?

ऋषिकेश, हरिद्वार, वाराणसी

उत्तर भारतातील ऋषिकेश, हरिद्वार, वाराणसी, अशा अनेक ठिकाणी केली जाणारी गंगा आरती प्रसिद्ध आहे.

गंगा नदी

भारतात गंगा नदीला अत्यंत पवित्र आणि जीवनदायिनी मानले जाते. गंगा नदीकडे केवळ पाण्याचा स्त्रोत म्हणून नाही, तर पवित्रता, नवचैतन्य आणि संरक्षणाचे प्रतिक म्हणून पाहिले जाते.

गंगा आरती का केली जाते?

नदी आपल्याला शेतीसाठी पाणी, पिण्यासाठी पाणी देते. त्यामुळे गंगा नदीप्रती संध्याकाळी कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी मोठे दिवे प्रज्वलित करून आरती केली जाते.

पौराणिक कथा

पौराणित कथेनुसार राजा भगीरथाने प्रचंड तपश्चर्या करून स्वर्गातून गंगेला पृथ्वीवर आणले. या नदीत स्नान केल्याने पापे नष्ट होतात, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे.

पंचमहाभूतांबद्दलही कृतज्ञता

गंगा आरतीमध्ये अग्नी (दीपक), जल (गंगा नदी), वायू (धूप/सुगंध), आकाश आणि पृथ्वी (फुले) या पंचमहाभूतांबद्दलही कृतज्ञता व्यक्त करण्याचाही प्रतीकात्मक अर्थ लावला जातो.

वातावरणात सकारात्मकता

गंगा आरतीमधील घंटानाद, शंखनाद आणि मंत्रोच्चार यांमुळे वातावरणात सकारात्मकता निर्माण होते.

निसर्गाप्रती कृतज्ञता

थोडक्यात सांगायचं झालं तर गंगा आरती म्हणजे केवळ धार्मिक विधी नसून दिवसभर जीवनाला आधार देणाऱ्या निसर्गशक्तीप्रती आभार मानण्याचं प्रतीक म्हणूनही गंगा आरतीकडे पाहिलं जातं.

समोर गंगेचा शांत प्रवाह अन् ऋषिकेशमधील सर्वात शांत घाट