एलपीजी गॅस सिलेंडर फक्त १४.२ किलोचाच का असतो? त्यापेक्षा कमी किंवा जास्त का नाही? जाणून घ्या...

एलपीजी सिलिंडर

भारतातील जवळजवळ प्रत्येक घरात एलपीजी सिलिंडर वापरले जातात. पण तुम्हाला कधी प्रश्न पडला आहे का की गॅसचे प्रमाण १४ किंवा १५ किलो नसून, ते नेमके १४.२ किलो का असते?

मूलभूत तथ्ये

देशाच्या अनेक भागांमध्ये सध्या सुरू असलेल्या एलपीजीच्या तुटवड्याच्या आणि पुरवठ्यातील गोंधळाच्या पार्श्वभूमीवर, गॅस सिलिंडरबद्दलची ही मूलभूत तथ्ये जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

योगायोग

हा १४.२ किलोचा आकडा योगायोग नाही; तो अनेक दशकांपूर्वीची सर्वेक्षणे, अभियांत्रिकी कौशल्य आणि सर्वसामान्य माणसाच्या सोयीमागील सखोल विज्ञानावर आधारित आहे.

सिलिंडरची ओळख

दशकांपूर्वी जेव्हा भारतात गॅस सिलिंडरची ओळख करून दिली जात होती, तेव्हा बर्मा शेल नावाच्या कंपनीने एक सर्वेक्षण केले.

मुख्य उद्देश

या सर्वेक्षणाचा मुख्य उद्देश हा होता की, एक सामान्य व्यक्ती कोणत्याही यंत्रसामग्रीशिवाय सहजपणे किती वजन उचलू शकते हे निश्चित करणे.

भरलेला गॅस

सिलिंडरचे एकूण वजन, ज्यामध्ये त्याचे रिकामे वजन आणि त्यात भरलेला गॅस यांचा समावेश असतो. ते अंदाजे २९.५ ते ३० किलो असते.

वजन

तज्ञांना असे आढळले की, जर गॅसचे प्रमाण १५ किलो किंवा त्याहून अधिक वाढवले, तर सिलिंडरचे एकूण वजन ३५ किलोपेक्षा जास्त होईल.

वायू

ज्यामुळे तो जिन्यावरून किंवा एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेणे खूपच आव्हानात्मक होईल. एलपीजी, किंवा द्रवीकृत पेट्रोलियम वायू, अत्यंत ज्वलनशील आणि तापमानास संवेदनशील असतो.

दाब

उष्णता वरच्या दिशेने जात असल्यामुळे वायू प्रसरण पावतो, ज्यामुळे सिलेंडरमधील दाब वाढतो. वायूला प्रसरण पावण्यासाठी जागा मिळावी म्हणून, सुरक्षा मानकांनुसार सिलेंडरमध्ये किमान प्रमाणात मोकळी जागा असणे आवश्यक आहे.

मर्यादा

१४.२ किलो ही सर्वात अचूक मर्यादा आहे. ज्यावर वायूचा दाब सुरक्षित पातळीवर राहतो. सिलेंडरमध्ये अधिक वायू भरल्यास स्फोट किंवा गळतीचा धोका वाढू शकतो. म्हणून हा महत्त्वाचा आकडा निश्चित ठेवण्यात आला.

एलपीजीला वास नसतो, तरी गळती झाल्यावर का येतो विचित्र वास? तो कसला असतो? जाणून घ्या...