संतोष कानडे
मुघल दरबारात कपाळावर टिळा लावण्याची प्रथा काही काळ प्रचलित होती. ती प्रथा मुघल सम्राट झाल्यानंतर औरंगजेबने बंद केली.
पाहुण्यांचे स्वागत, सन्मान किंवा राजकीय आदर व्यक्त करण्यासाठी ही प्रथा औरंगजेबाच्या पूर्वजांनी सुरु ठेवली होती.
टिळा लावण्याची ही परंपरा प्रामुख्याने भारतीय राजदरबारी संस्कृती आणि हिंदू दरबारांच्या प्रभावातून आली होती.
सम्राट औरंगजेबाने आपल्या कारकिर्दीत दरबारातील अनेक प्रथा इस्लामी तत्त्वांनुसार बदलण्याचा प्रयत्न केला.
इतिहासकारांच्या मते, औरंगजेबाने दरबारातील काही हिंदू स्वरूपाच्या धार्मिक किंवा सांस्कृतिक प्रथांवर निर्बंध आणले.
कपाळावर टिळा लावून स्वागत करण्याची प्रथा देखील त्याच्या काळात दरबारातून बंद करण्यात आली, असे काही ऐतिहासिक उल्लेख आढळतात.
औरंगजेब वैयक्तिक जीवनात तुलनेने अधिक धार्मिक आणि सनातनी विचारांचा शासक मानला जातो.
टिळा प्रथा नेमक्या कोणत्या आदेशाने आणि कोणत्या वर्षी बंद झाली याची स्पष्ट व सर्वमान्य नोंद उपलब्ध नाही.
औरंगजेबाच्या कारकिर्दीत मुघल दरबारातील अनेक पारंपरिक भारतीय प्रथांचे महत्त्व कमी झाल्याचे मानले जाते.