संतोष कानडे
भारतात आलेले मुघल सुरुवातीला मध्य आशियातून आलेले आक्रमक आणि सत्तेसाठी लढणारे राजघराणे होते.
1526 मध्ये बाबरने पानिपतच्या पहिल्या युद्धात इब्राहिम लोदीचा पराभव करून भारतात मुघल सत्तेची पायाभरणी केली.
बाबरनंतर हुमायूनला काही काळ भारतातून माघार घ्यावी लागली, मात्र त्याने पुन्हा दिल्लीची सत्ता मिळवली.
भारताची प्रचंड संपत्ती, सुपीक जमीन आणि मोठ्या प्रमाणातील महसूल यामुळे येथे स्थिर सत्ता निर्माण करण्याचे आकर्षण होते.
मुघलांनी केवळ लुटीसाठी येण्याऐवजी हळूहळू प्रशासन, महसूलव्यवस्था आणि लष्करी यंत्रणा उभी केली.
अकबराच्या काळात मुघल साम्राज्याचा विस्तार मोठ्या प्रमाणात झाला आणि अनेक स्थानिक राजे व सरदार साम्राज्याच्या व्यवस्थेत सहभागी झाले.
त्यामुळे मुघल सत्तेचा भारताशी राजकीय आणि आर्थिक संबंध अधिकाधिक मजबूत होत गेला.
पुढील पिढ्यांमध्ये भारतच मुघल बादशहांच्या सत्तेचे प्रमुख केंद्र बनले; मध्य आशिया हे त्यांचे मुख्य राजकीय केंद्र राहिले नाही.
मुघल शासकांच्या पुढील पिढ्या भारतातच जन्मल्या, वाढल्या आणि त्यांनी भारतातील राजकारण व संस्कृतीवर मोठा प्रभाव टाकला.
taj hotel bathroom
esakal