संतोष कानडे
मुघलांच्या राजदरबारात शाही जेवणाला विशेष महत्त्व होते.
महागड्या आणि दुर्मिळ पदार्थांचा वापर हा राजेशाही वैभवाचा भाग मानला जात असे.
काही शाही पदार्थांवर सोन्याचा पातळ वर्ख लावण्याची परंपरा होती.
सोन्याचा हा वर्ख मुख्यतः पदार्थ सजवण्यासाठी आणि राजेशाही थाट दाखवण्यासाठी वापरला जात असे.
काही कथांमध्ये मांसाहारी पदार्थांमध्येही सोन्याचा वापर केल्याचे उल्लेख केले जातात.
मात्र सोनं मटणात मिसळल्याने चव किंवा पौष्टिकता वाढते, असा वैज्ञानिक पुरावा नाही.
खाद्ययोग्य सोन्याचा वर्ख अत्यंत पातळ असतो आणि शरीर त्याचे मोठ्या प्रमाणात शोषण करत नाही.
सोन्याचा वापर हा संपत्ती, प्रतिष्ठा आणि शाही पाहुणचाराचे प्रतीक असण्याची शक्यता अधिक आहे.
सोन्याच्या खाद्यपदार्थांतील वापरामुळे लैंगिक क्षमता वाढते, असाही दावा केला जायचा.
या परंपरेमागे मुख्यतः शाही वैभव, पाककलेतील सजावट आणि दरबारी संस्कृती हे घटक दिसतात.