संतोष कानडे
पृथ्वीवर उत्तर ध्रुव आणि दक्षिण ध्रुवाजवळ सहा महिने दिवस आणि सहा महिने रात्र अशी स्थिती अनुभवायला मिळते.
या घटनेला 'ध्रुवीय दिवस' (Polar Day) आणि 'ध्रुवीय रात्र' (Polar Night) असे म्हणतात.
पृथ्वीचा अक्ष सुमारे २३.५ अंशांनी कललेला असल्यामुळे ही नैसर्गिक घटना घडते.
पृथ्वी सूर्याभोवती फिरत असताना काही काळ उत्तर ध्रुव सूर्याच्या दिशेने झुकलेला असतो.
या काळात उत्तर ध्रुवावर सूर्य सतत आकाशात दिसतो आणि तो मावळत नाही.
सूर्य
याच वेळी दक्षिण ध्रुवावर सूर्यप्रकाश पोहोचत नसल्यामुळे तिथे दीर्घकाळ अंधार असतो.
साधारण सहा महिन्यांनंतर पृथ्वीच्या स्थितीमुळे उत्तर आणि दक्षिण ध्रुवावरील दिवस-रात्रीचे चक्र उलटते.
नॉर्वे, स्वीडन, फिनलंड, रशिया आणि कॅनडाच्या आर्क्टिक भागातही उन्हाळ्यात मध्यरात्री सूर्य दिसतो.
मात्र या देशांतील सर्व भागांत सहा महिने दिवस आणि सहा महिने रात्र नसते; हा अनुभव प्रामुख्याने ध्रुवाजवळील प्रदेशांत मिळतो.
ही अनोखी घटना पाहण्यासाठी जगभरातील अनेक पर्यटक उत्तर ध्रुवीय प्रदेशातील ठिकाणांना भेट देतात.